De heilige Clara van Assisi koos, geïnspireerd door Franciscus, voor een radicaal leven van armoede en overgave aan Christus. Haar levenswijze bood een alternatief voor de wereld van rijkdom en macht, en heeft ook vandaag nog zeggingskracht.
In de tijd van de heilige Clara was de samenleving volop in beweging. De kloof tussen arm en rijk groeide, migratie nam toe en steden maakten een snelle ontwikkeling door. De wereld om haar heen was chaotisch en leek haar richting kwijtgeraakt, zeker ook in religieus opzicht.
Chiara Offreduccio (1193-1253) vond haar weg toen zij de heilige Franciscus van Assisi ontmoette. Hij verkondigde een levenswijze die radicaal inging tegen de waarden van de wereld en die volgens hem de weg was naar ware vreugde. Clara had zich jarenlang tegen een huwelijk verzet, ondanks de druk van haar familie.
Toen zij op 18-jarige leeftijd Franciscus het Evangelie hoorde verkondigen, werd zij geraakt door de eenvoud ervan. Net als hij wilde zij de wereld veranderen. Franciscus overtuigde haar dat dit kon door zich in armoede volledig aan Christus toe te vertrouwen.
Op haar feestdag, 11 augustus, biedt de heilige Clara ook de mensen van vandaag een leven dat het overdenken waard is. Dat geldt des te meer in dit Jubeljaar van de heilige Franciscus, waarin de achthonderdste sterfdag van de heilige wordt herdacht.
Clara en Franciscus inspireerden elkaar. Franciscus was de visionair, Clara zijn trouwe volgelinge en geestverwante. Samen kozen zij voor een revolutionaire levenswijze die de Kerk en de wereld moest vernieuwen.
Na hun eerste ontmoeting spraken Clara en Franciscus elkaar in het geheim. Ze bespraken wat er mis was in de samenleving en in de Kerk en hoe mensen zich konden bevrijden van de wereldse verlangens die hen in hun greep hielden. Beiden hadden een afkeer van rijkdom, macht en aanzien, een grote liefde voor radicale armoede en een verlangen om God boven alles te beminnen.
Clara schroomde niet om het oneens te zijn met pausen die de strengheid van haar regel probeerden te versoepelen
Na een lange periode van onderscheiding trad Clara in het religieuze leven. In maart 1212 vluchtte zij ‘s nachts naar de Portiuncula, waar Franciscus verbleef. Ze legde haar kostbare kleding af, liet haar haar afknippen en trok het boetekleed aan. In de levenswijze van Franciscus vond zij vervulling en vrede.
Ook haar zus Catarina, de latere heilige Agnes van Assisi, trad toe. Ook dit ondanks pogingen van familie en vrienden om haar daarvan te weerhouden. Uiteindelijk stelde Franciscus een regel voor de vrouwen op en benoemde hij Clara tot overste. Tegen haar zin in werd zij later tot abdis gekozen.
Onder de vele vrouwen die zich bij de Orde van de Arme Vrouwen aansloten, bevond zich ook hun moeder. Binnen enkele jaren ontstonden overal in Europa kloosters van de clarissen. Uiteindelijk schreef Clara zelf een nieuwe regel voor haar gemeenschap. Daarmee werd zij de eerste vrouw die een kloosterregel voor een gemeenschap van vrouwen schreef. Volgens de overlevering verliet zij haar klooster na 1215 niet meer.
De zusters leidden een uiterst sober en boetvaardig leven. Ze vastten streng, liepen op blote voeten en sliepen op de grond. Ze spraken alleen wanneer de naastenliefde dat vereiste, zodat hun gedachten gericht konden blijven op God. In een tijd waarin velen binnen de Kerk zich bezighielden met het verwerven van bezit en rijkdom, weigerden de franciscaanse gemeenschappen eigendom te bezitten en waren zij voor hun levensonderhoud afhankelijk van de vrijgevigheid van weldoeners.
Clara was een zelfstandige vrouw met gezag. Ze schroomde niet om het oneens te zijn met pausen die de strengheid van haar regel probeerden te versoepelen door haar een andere regel op te leggen. Toen een paus haar eenmaal vrijstelling van het ideaal van radicale armoede aanbood, antwoordde zij: “Ik heb vergeving van mijn zonden nodig, maar niet van de verplichting om Christus te volgen.”
De afwijzing van wereldse waarden was in die tijd radicaal en leverde Clara en haar zusters veel spot en hoon op. Toch boden zij de chaotische wereld van hun tijd – die in veel opzichten aan de onze doet denken – een andere weg: de weg van vrede door zelfgave.
Zich volledig overgeven aan Gods wil betekende voor Clara ook dat zij leiding gaf door de andere zusters te dienen. “Doe met mij wat u wilt”, zei zij. “Ik ben van U, omdat mijn wil niet langer de mijne is. Ik heb die aan God gegeven.” Daarin vond zij ware vrede en vreugde.
De heilige Clara droeg haar langdurige ziekte geduldig en liefdevol. Zij stierf in 1253.
