Allhallowtide heet dit liturgische seizoen in het Oud-Engels: de opeenvolgende feesten van Halloween, Allerheiligen en Allerzielen. Maar waar komt deze traditie eigenlijk vandaan?
In de brief aan de Hebreeën lezen we: “Laten wij ons dan aansluiten bij die menigte getuigen van het geloof, en elke last en belemmering van de zonde van ons afschudden, om vastberaden de wedstrijd te lopen waarvoor we hebben ingeschreven. Zie naar Jezus, de aanvoerder en voltooier van ons geloof.”
Deze passage is een prachtige beschrijving van de gemeenschap van heiligen, iets dat zo fundamenteel is voor het christelijk geloof dat alle christenen hun geloof hierin uitspreken bij het opzeggen van de Geloofsbelijdenis.
Een heilige is iemand die in de hemel is – zo eenvoudig is het. Hoewel ‘heilige’ als titel is voorbehouden aan iemand wiens leven de Kerk grondig heeft onderzocht (meestal door wiens voorspraak twee wonderen kunnen worden aangetoond), is de term van toepassing op iedereen in de hemel. Iedereen, van je heilige grootmoeder tot de martelaren die de dood tegemoet gingen voor Christus: ze maken allemaal deel uit van de gemeenschap van heiligen. De Kerk herdenkt al deze heiligen op Allerheiligen.
De geschiedenis van het feest onthult veel over het begrip dat de Kerk heeft van de gemeenschap van heiligen. De gemeenschap van heiligen is de Kerk, zowel de levenden als de doden.
Het feest ontstond in de vroegste eeuwen van de Kerk, toen christenen de vele martelaren herdachten die stierven door toedoen van hun Romeinse vervolgers. Omdat er zoveel martelaren waren, konden ze niet elk hun eigen feestdag hebben; maar ze werden gezien als zulke belangrijke getuigen dat de christenen geen van hen wilden vergeten. Daarom werd er elke lente één herdenking voor alle martelaren gehouden. Dit is de vroegste vorm die we kennen van iets dat lijkt op Allerheiligen. Veel van de oosterse katholieke Kerken vieren nog steeds Allerheiligen in de lente. Het gebruik leefde ook na de Romeinse onderdrukking voort, en verspreidde zich over heel de christelijke wereld.
In het begin van de zevende eeuw wijdde paus Bonifatius IV het beroemde Pantheon in Rome – voorheen een heiligdom voor alle goden uit de Romeinse mythologie – in als een christelijke kerk van de Heilige Maagd en alle martelaren. Paus Gregorius III wijdde ook een kapel in de Sint-Pietersbasiliek aan alle heiligen, met als verjaardag 1 november. Rome nam 1 november aan als de datum van het feest van Allerheiligen in de achtste eeuw, en in de negende eeuw breidde paus Gregorius IV die viering uit tot de hele Latijnse Kerk.
Nu, eeuwen later, is Allerheiligen een officiële kerkelijke feestdag. Op 2 november vieren we vervolgens Allerzielen, een dag van gebed en herdenking voor de zielen van hen die gestorven zijn. Deze dag sluit het seizoen af van wat in het Oud-Engels ook wel Allhallowtide genoemd werd, waar Allerheiligen, Allerzielen en ook Halloween deel van uitmaken.
De viering van Halloween overschaduwt echter meestal de herdenking van Allerheiligen. Halloween is in feite de nachtwake van Allerheiligen (‘All Hallows Eve’ of ‘Hallow E’en’ – letterlijk: vooravond van Allerheiligen), maar Allerheiligen zelf is een beetje een bijzaak geworden.
Dat zou niet zo moeten zijn! De heiligen zijn onze vrienden, onze voorbidders, onze broeders en zusters in Christus. Ze geven veel om ons en hun levens worden door de Kerk erkend als voorbeeldig, als modellen om na te volgen. Allerheiligen is de perfecte tijd om te bidden tot al deze heilige mannen en vrouwen, om hun voorspraak te vragen voor al onze dierbaren, zodat we allemaal heiligen kunnen worden.
