Onvermoeibaar stelt de Chaldeeuwse patriarch Louis Sako onrecht aan de kaak in zijn land, maar ook in zijn eigen gemeenschap. Vandaag wordt deze markante kardinaal 75 jaar.
Eigenlijk waren de slingers al in juli 2023 opgehangen om de 75e verjaardag vieren van een van de meest vooraanstaande vertegenwoordigers van het christendom in het Midden-Oosten. Maar toen corrigeerde de vermeende jarige job, de Chaldeeuwse patriarch kardinaal Louis Raphael Sako, de datum in een interview met persbureau KNA: hij zou “pas volgend jaar op 4 juli 75 jaar worden”. De onjuiste geboortedatum komt van een overleden oudere broer met dezelfde naam.
De patriarch bracht een deel van zijn 75e levensjaar door in zelfopgelegde ballingschap in Erbil, de hoofdstad van de autonome regio Koerdistan in Noord-Irak.
Pas in april, na een conflict van acht maanden met de soennitisch-islamitische president van Irak, Abdul Latif Rashid, keerde Sako terug naar zijn officiële residentie in Bagdad.
Sako werd geboren in Zakho in het noorden van Irak aan de grens met Turkije. Hij studeerde in Mosoel aan het theologische seminarie van de dominicanenorde en werd in 1974 tot priester gewijd. In 1979 begon hij verdere studies aan het Pauselijk Oriëntaals Instituut in Rome, waar hij een doctoraat in oosterse patristiek behaalde. Daarna behaalde hij een doctoraat in geschiedenis aan de Sorbonne in Parijs.
Vanaf 1986 werkte Sako als pastoor in Mosoel. Tussen 1997 en 2002 was hij rector van het seminarie in Bagdad. In 2002 werd Sako – een talenwonder; hij spreekt Aramees, Arabisch, Duits, Frans, Engels en Italiaans – gekozen tot aartsbisschop van Kirkoek en het jaar daarop gewijd.
Sinds 2013 staat Sako, die de naam Louis Raphael I koos toen hij tot patriarch werd gekozen, aan het hoofd van de Chaldeeën en daarmee de grootste christelijke Kerk in Irak met ongeveer een half miljoen leden.
In 2018 verhief paus Franciscus hem tot kardinaal, de hoogste rang van kardinaal-bisschop, zoals gebruikelijk is voor de patriarchen van de oosterse Kerken die met Rome verenigd zijn. Sinds 2022 is Sako lid van de Vaticaanse Economische Raad, die verantwoordelijk is voor het toezicht op de economische activiteiten van het Vaticaan.
Sako heeft herhaaldelijk benadrukt dat hij overwoog om op 75-jarige leeftijd zijn ontslag aan te bieden aan de paus. Als patriarch van een oosterse katholieke Kerk is hij hiertoe niet verplicht – in tegenstelling tot zijn rooms-katholieke tegenhangers.
Hij zei dat hij een passende “cultuur van afscheid” miste bij de Oriëntalen, zowel in de Kerk als in de politiek. Of hij een goed voorbeeld kan geven, hangt af van de situatie in Irak.
De situatie in de Chaldeeuwse Kerk is onlangs enigszins verbeterd. Afgelopen augustus trok Sako zich terug in Erbil nadat een geschil tussen president Rashid en de Chaldeeuwse Kerk escaleerde.
“Onder grote invloed van de Babylonische milities”, aldus Sako, had Rashid de patriarch zijn erkenning en bevoegdheden als religieus leider ontnomen. Hij koestert geen wrok, zei Sako bij zijn terugkeer naar de historische zetel – en bedankte de Iraakse premier Mohammed Shia Al-Sudani. Volgens het patriarchaat was zijn uitnodiging om terug te keren een “eerste stap op een reis van duizend mijl”, die gevolgd zou moeten worden door verdere stappen zoals de hernieuwde officiële erkenning van Sako als hoofd van de Kerk.
Het aandringen op het aanpakken van misstanden loopt als een rode draad door de ambtsperiode van de jarige. De Iraakse kerkleider spreekt zich regelmatig uit tegen corruptie, voor godsdienstvrijheid, tegen de uittocht van christenen uit hun geboortestreek in het Midden-Oosten en voor een vrij, democratisch Irak met gelijke rechten voor alle burgers. Ook richt hij zich geregeld tot zijn islamitische landgenoten en roept op tot modernisering van de islam.
Sako pleit ook voor gelijkheid binnen het christendom. Onlangs nog, tijdens een conferentie aan de katholieke universiteit van Erbil in mei, riep hij op om kwesties als huwelijk, echtscheiding, voogdij en erfenis eerlijk te regelen voor zowel mannen als vrouwen.
Hij pleit bij geloofsgenoten voor een terugkeer naar christelijke waarden. En voor eenheid, zonder welke het christendom in het Midden-Oosten volgens hem ten dode is opgeschreven.
