Als feest is Maria Tenhemelopneming relatief jong, maar de geschiedenis van deze dag en het mysterie erachter vinden hun oorsprong in de vroegste eeuwen van het christelijk geloof.
Elk jaar op 15 augustus vieren katholieken over de hele wereld het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming, waarmee het einde van Maria’s aardse leven en haar opname in de hemel worden herdacht.
De katholieke Kerk leert dat God haar met lichaam en ziel in de hemel heeft opgenomen en haar lichaam voor verderf spaarde als erkenning van haar onbevlekte ontvangenis en haar moederschap van de Zoon van God.
In de Catechismus staat dat Maria’s tenhemelopneming plaatsvond “na het voltooien van haar aardse levensloop”. De vroege kerkvaders verschilden van mening over de vraag of Maria was gestorven of was opgenomen vóór haar werkelijke dood. Of ze werd opgenomen in de hemel lijkt echter geen onderwerp van discussie te zijn geweest.
‘Het geloof in Maria's tenhemelopneming was al eeuwenlang een veelvoorkomend onderwerp van overweging in de geschriften van heiligen’
Want hoewel het feest in zijn huidige vorm vrij jong is, heeft het dogma van Maria Tenhemelopneming zijn wortels in de eerste eeuwen van de Kerk. Zowel Jeruzalem en Efeze beweerden dat Maria er leefde en stierf. Er was ook een plek waar het graf van Maria werd vereerd, maar de eerste christenen hielden al vol dat “daar niemand was”, vertelt theoloog Matthew Bunson aan EWTN News.
Volgens de heilige Johannes van Damascus vroeg de Romeinse keizer Marcianus tijdens het Concilie van Chalcedon in 451 om het lichaam van Maria, de Moeder van God. De heilige Juvenalis, bisschop van Jeruzalem, vertelde de keizer dat “Maria stierf in aanwezigheid van alle apostelen, maar toen haar graf op verzoek van de heilige Thomas werd geopend, werd het leeg aangetroffen. Daaruit concludeerden de apostelen dat haar lichaam in de hemel was opgenomen”, zo schreef de heilige.
Rond de achtste eeuw, ten tijde van paus Adrianus, begon de Kerk haar terminologie te veranderen. De feestdag die voorheen bekendstond als de gedachtenis van Maria kreeg de naam Maria Tenhemelopneming, legt Bunson uit.
Het geloof in Maria’s tenhemelopneming was eeuwenlang een breed gedragen traditie en een veelvoorkomend onderwerp van overweging in de geschriften van heiligen. Toch werd het pas in de vorige eeuw, iets meer dan 75 jaar geleden, officieel als dogma vastgelegd.
In 1950 legde paus Pius XII in de apostolische constitutie Munificentissimus Deus officieel het dogma van Maria Tenhemelopneming vast. Hij schreef: “Op gezag van onze Heer Jezus Christus,van de zalige apostelen Petrus en Paulus en dat van onszelf roepen wij uit, verklaren en definiëren wij, dat het een door God geopenbaard dogma is dat de Onbevlekte Moeder Gods altijd Maagd Maria, na het voltooien van haar aardse levensbaan, met lichaam en ziel tot de hemelglorie is opgenomen.”
Dit besluit werd gezien als de officiële bevestiging van een leer die christenen al eeuwenlang hadden beleden.
“Door de hele geschiedenis van de Kerk heen vinden we hiervoor een vrijwel universeel getuigenis”, legt Brunson uit. “We zien een rode draad die door de gehele kerkgeschiedenis loopt en het dogma ondersteunt. Dat is van groot belang omdat het niet alleen de traditie van de Kerk bevestigt, maar ook laat zien hoe de Kerk tot een dieper begrip van haar eigen leer is gekomen, mede dankzij de beschouwingen van enkele van de grootste denkers uit haar geschiedenis.”
Volgens Bunson is ook opmerkelijk dat het dogma in de lijdende vorm is geformuleerd. Daarmee wordt benadrukt dat Maria niet uit eigen kracht naar de hemel is opgevaren, zoals Christus, maar door Gods genade in de hemel werd opgenomen.
Tegenwoordig wordt het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming in veel landen gevierd als een belangrijk kerkelijk feest en is het vaak ook een officiële feestdag. In de meeste landen is het bovendien een verplichte kerkelijke feestdag waarop katholieken geacht worden de eucharistieviering bij te wonen.
Bunson legt uit dat het bij grote kerkelijke feesten passend is om het bijzondere belang ervan te onderstrepen door juist op die dag de Eucharistie te vieren. “En wat zou er passender zijn dan op het feest van Maria Tenhemelopneming opnieuw de aandacht te richten op haar Zoon, in de Eucharistie?”
