Geweld tegen een journalist en beschuldigingen tegen een kardinaal: de recente heiligverklaring van twee Venezolanen ging met politieke spanningen gepaard. Het regime in Venezuela lijkt met de heiligverklaringen zijn eigen imago op te willen poetsen en duldt daarbij geen kritiek. Dat is tot in Rome te voelen.
Een heiligverklaring is meestal een feestelijke gebeurtenis, maar de heiligverklaring van José Gregorio Hernández en Carmen Rendiles Martínez op 19 oktober was een feest met een zure nasmaak. Protestacties op het Sint-Pietersplein, geweld tegen een journalist en ongegronde beschuldigingen tegen een kardinaal werpen een schaduw op de heiligverklaringen, nota bene de eerste in de geschiedenis van Venezuela.
Dat was voor het eerst zichtbaar op 17 oktober, tijdens een persmoment in het Vaticaan over de nieuwe heiligen. De Venezolaanse Vaticaanjournalist Edgar Beltrán stelde op die persconferentie een vraag aan aartsbisschop Edgar Peña Parra over de “schijnbare politisering” van de heiligverklaringen door het regime van de Venezolaanse president Nicolás Maduro.
Volgens The Pillar, het katholieke medium waar Beltrán voor schrijft, was die vraag tegen het zere been van zakenman Ricardo Cisneros, die als afgevaardigde namens de Venezolaanse overheid aanwezig was. De krant beschrijft hoe Cisneros aan kwam rennen om het gesprek te verstoren.
Cisneros zou Beltráns telefoon hebben afgepakt en aan de kant hebben gegooid omdat hij “geen vragen over de overheid mocht stellen”. Vervolgens zou hij de journalist bij zijn kraag hebben gegrepen, geëist hebben dat hij zei wie zijn werknemer was en hem geduwd hebben. Uiteindelijk werd Cisneros weggetrokken en uit de zaal verwijderd.
Na het incident brachten zowel The Pillar als het AIGAV, de organisatie van door het Vaticaan geaccrediteerde journalisten, een statement naar buiten waarin ze de Venezolaanse actie tegen de persvrijheid veroordelen.
Venezuela kent geen vrije pers. Er zitten meer dan achthonderd mensen als politieke gevangene in de cel.
“Dit voorval bevestigt hoe belangrijk de ondersteuning van vrije nieuwsgaring blijft”, aldus het AIGAV. “We roepen iedereen individueel en de autoriteiten op om die vrijheid te verdedigen en te blijven bevorderen.”
Het Vaticaan heeft geen officiële reactie op het incident gegeven. Wel heeft kardinaal Pietro Parolin, de Vaticaanse staatssecretaris, op 20 oktober Venezuela opgeroepen om mensenrechten te respecteren en “ruimte te maken voor ontmoeting en democratische co-existentie”.
Die oproep deed hij in zijn overweging tijdens een dankmis voor de nieuwe heiligen. “Alleen op deze manier, dierbaar Venezuela, kun je antwoorden aan je roeping tot vrede, door dat te vestigen op een fundament van rechtvaardigheid, waarheid, vrijheid en liefde.” Ook bekritiseerde hij de “onrechtvaardige celstraffen” en de “onderdrukking” in het land.
De mensenrechtensituatie in Venezuela baart experts steeds meer zorgen. In 2024 werd Maduro voor de derde keer op rij gekozen als president na verkiezingen waarbij volgens de oppositie, de Venezolaanse Kerk en verschillende regeringen van andere landen mogelijk sprake was van fraude. Ook kent het land geen vrije pers en zitten er meer dan achthonderd mensen als politieke gevangene in de cel.
Naast politieke onrust gaat het land al vijftien jaar gebukt onder een zware economische crisis. Er zijn onder meer voedseltekorten en de misdaadcijfers zijn hoog. Volgens het UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, zijn sinds Maduro in 2013 aan de macht kwam tussen de zeven en acht miljoen Venezolanen het land uit gevlucht.
De heiligverklaring van twee Venezolanen greep Maduro dan ook met beide handen aan om zijn imago op te vijzelen en tegelijkertijd zijn tegenstanders – waaronder de Kerk – ervan langs te geven.
In een televisieprogramma richtte hij zijn pijlen op kardinaal Baltazar Porras, voormalig aartsbisschop van de hoofdstad Caracas. Kardinaal Porras had tijdens het persmoment van 17 oktober in Rome (hetzelfde waar Beltrán werd aangevallen) opgeroepen tot vrijlating van politieke gevangenen in zijn thuisland.
“We leven in een moreel onaanvaardbare situatie”, aldus Porras. Die uit zich in “de achteruitgang van burgerlijke vrijheden, toenemende armoede, militarisering en corruptie”. Hij ziet daarnaast dat “gebrek aan respect voor de wil van het volk niet bijdraagt aan vreedzame co-existentie of aan het overwinnen van de structurele tekortkomingen van de samenleving”.
Maduro reageerde op 20 oktober in een televisieprogramma op de kritiek van kardinaal Porras met de beschuldiging dat hij de heiligverklaring van José Gregorio Hernández zou hebben tegengewerkt. Er zou “tot in de hoogste lagen van de Romeinse curie” een “samenzwering” bestaan om Hernández’ heiligverklaring te dwarsbomen.
“Baltazar Porras heeft zijn hele leven eraan gewerkt om ervoor te zorgen dat José Gregorio niet heilig zou worden verklaard”, beweerde Maduro. “Maar Baltazar Porras is verslagen door God, door het volk, en nu is José Gregorio heilig ondanks jou [Porras] en je mensen.”
Volgens bronnen rondom kardinaal Porras is hij niet van plan om op de beschuldigingen van de president te reageren.
