2025 was een Jubeljaar én een jaar van verdriet. Het stond in het teken van het afscheid van Franciscus en de kennismaking met Leo XIV. Dit ‘tweepausenjaar’ liet vooral zien dat verandering en continuïteit twee gezichten zijn van dezelfde Kerk.
Wat zag hij er broos en kwetsbaar uit toen hij zich op paaszondag voor het laatst liet zien. Paus Franciscus was een kleine maand eerder uit het ziekenhuis ontslagen, waar hij vijf weken lang met een zware longontsteking lag.
De ziekte had overduidelijk zijn tol geëist. Paus Franciscus verscheen bijna niet meer aan het publiek, kon niet meer lopen en nauwelijks zijn stem gebruiken.
Velen hadden gehoopt dat hij aanwezig zou zijn bij de paasviering op het Sint-Pietersplein, maar tijdens de Mis werd hij gemist.
Paus Franciscus, immer onvoorspelbaar, verraste de menigte en de wereld door na de viering op het balkon van de Sint-Pieter te verschijnen voor de Urbi et Orbi-zegen. De zegen sprak hij zelf uit, voor de bijbehorende boodschap miste hij de kracht. Daarna liet de paus zich over het plein rijden, onder oorverdovend applaus.
Minder dan vierentwintig uur later maakte het Vaticaan wereldkundig dat paus Franciscus vredig was ingeslapen. Katholieken wereldwijd – en heel veel andere mensen, want Franciscus was ook buiten de Kerk razend populair – maakten zijn uitvaart mee.
Zo’n 400.000 mensen woonden het afscheid in Rome bij en volgens sommige schattingen volgden een miljard mensen wereldwijd de uitvaartplechtigheid via liveverbindingen.
Naast rouw om paus Franciscus stak daarna gauw genoeg een ander gevoel de kop op in de wereldkerk: verwachting. Wie zou tijdens het conclaaf als zijn opvolger aangewezen worden?
Sommigen vermoedden een soort Franciscus II, anderen dachten aan een kandidaat die de Kerk een stevige koerswijziging zou bezorgen. Toen kardinaal Robert Prevost op 8 mei in het pauselijk wit het balkon van de Sint-Pieter betrad, voorspelden vaticanisten dat de nieuwe paus juist de balans tussen die twee extremen zou bewaren.
Paus Leo XIV bewees in de maanden die volgden dat deze voorspelling juist was. De inhoudelijke verwantschap met zijn voorganger is onmiskenbaar: net als Franciscus staat hij vierkant achter het synodale proces, is hij sociaal bewogen en is hij doordrongen van de overtuiging dat de Kerk een antwoord paraat moet hebben op de uitdagingen van de digitale eeuw – in het bijzonder op de razendsnelle opmars van kunstmatige intelligentie.
Leo’s eerste apostolische exhortatie, het op 9 oktober gepubliceerde Dilexi te, was zelfs geschreven op basis van een onvoltooide tekst van paus Franciscus. Heel toepasselijk was liefde voor de armen het thema van deze pauselijke rondzendbrief.
Tegelijkertijd durft paus Leo XIV dingen anders te doen dan zijn voorganger. Hij is evenwichtiger en minder uitgesproken dan Franciscus; een eigenschap die in tijden van bulderende politieke leiders goud waard is.
De eenheid in de Kerk bewaren ziet hij als een van zijn kerntaken; gezien de polarisatie die de wereld uiteenrukt, is dat een werk dat zowel hoopvol stemt als broodnodig is. De juiste man in de juiste tijd en op de juiste plaats?
Het is na een krappe zeven maanden misschien wat vroeg om te zeggen, maar met paus Leo lijkt de Heilige Geest toch een uitstekende opvolger voor paus Franciscus te hebben gevonden.
