Op 12 februari vond een ontmoeting plaats tussen de Vaticaanse geloofsleerprefect en de algemeen overste van priesterbroederschap Pius X, die onlangs aankondigde zonder toestemming bisschoppen te willen wijden. Hoewel de ontmoeting in een “hartelijke en oprechte sfeer” zou zijn verlopen, lijken de partijen niet dichterbij een vergelijk te zijn.
Nieuwssite Crux noemt het een ‘olijftak’, aangeboden door het Vaticaan aan de traditionalistische priesterbroederschap van Sint-Pius X (FSSPX). In een ontmoeting met FSSPX-overste Davide Pagliarani gisteren had kardinaal Víctor Fernández, prefect van het Vaticaanse dicasterie voor de Geloofsleer, voorgesteld om een “specifiek theologische dialoog volgens een duidelijk omschreven methodologie” aan te gaan, om te bepalen wat de “minimale vereisten” zijn voor volledige eenheid met de katholieke Kerk.
Die dialoog, zo meldt de Italiaanse verklaring gepubliceerd op de site van het dicasterie, moet gericht zijn op de “opheldering” van leerpunten van het Tweede Vaticaanse Concilie waar de FSSPX altijd tegen geageerd heeft, en de mate waarin diverse concilieteksten instemming vereisen van alle gelovigen.
Met andere woorden: men moet het eens worden over waar men het wel en niet eens over hoeft te zijn.
Maar is dat inderdaad een olijftak, een gebaar van verzoening vanuit het Vaticaan? Het lijkt toch eerder een stok achter de deur. Fernández laat er in diezelfde verklaring geen enkel misverstand over bestaan: als de FSPPX volhardt in haar voornemen om op 1 juli zonder toestemming van de paus nieuwe bisschoppen te wijden, betekent dat “een beslissende breuk met de kerkelijke gemeenschap (schisma)”, die “ernstige gevolgen” zal hebben voor de broederschap.
En al voor het zover is: het opschorten van het voornemen om bisschoppen te wijden is sowieso een eerste voorwaarde, een conditio sine qua non, om de voorgestelde dialoog überhaupt aan te gaan, zo maakt Fernández onomwonden duidelijk.
Dat de ontmoeting op 12 februari in een “hartelijke en oprechte sfeer” verliep, zoals de verklaring ook nog meldt, zal best waar zijn, maar een verzoening lijkt toch echt nog ver weg. Eerder zette de Pius-broeders het Vaticaan voor het blok, maar hiermee zet het Vaticaan de broederschap evenzeer voor het blok.
Want het Vaticaanse voorstel waarmee Pagliarani nu terug naar zijn raad mag, komt in geen enkel opzicht tegemoet aan de pastorale noden die de FSSPX benoemd had. Men wilde bisschoppen wijden omdat er domweg te weinig zijn voor de vele priesters en gelovigen wereldwijd. In feite klopte de FSSPX bij het Vaticaan aan vanwege een praktisch probleem, maar wat het Vaticaan nu zegt is: eerst gaan we over onze inhoudelijke meningsverschillen praten voor we überhaupt over praktische problemen gaan praten.
En die inhoudelijke meningsverschillen zijn groot en talrijk – die zijn al sinds de oprichting van de broederschap in 1970 nooit opgelost. Dus de kans is klein dat dat nu in een kleine vijf maanden wel gaat lukken.
De Pius-broeders zijn nu in elk geval weer aan zet. Maar de posities zijn stevig ingenomen, en niemand lijkt vooralsnog bereid te zijn water bij de wijn te doen.
