Telkens als ik zin heb mijn tijd te verspillen, daal ik af naar de krochten van het internet. Uiteraard niet de slonzige sloppenwijken vol kapotte lantaarnpalen en opengesneden vuilniszakken – ik heb het over de gemoedelijke, rustige buurten waar het al opmerkelijk is als er in dezelfde minuut twee auto’s doorheen rijden.
Het zijn de plekken waar ik even rustig op een bankje kan zitten, ver van het stadse getoeter en geschreeuw.
Een van de plekken waar ik op zo’n dag in tuimel, is een website die filtert op de minst bekeken YouTube-video’s. De populairste video’s lijken allemaal wat op elkaar: een prikkelende titel, een kleurrijke en glanzende thumbnail en in de eerste tien seconden zoveel overgangen en geschreeuw dat ik de neiging krijg mijn koptelefoon door het raam te kegelen.
Bij de minst populaire video’s vind je echter niets van dat alles, en ik vind het fantastisch. Oh, niet omdat ze grappig of interessant zijn. Dat zijn ze totaal niet! Anders hadden ze wel meer aandacht gekregen. Wie klikt er immers op een video van een peuter die in slaap valt, een Poolse balletvoorstelling of een soundcheck op een muziekfestival?
Ik heb wel medelijden met al die video’s waar nooit meer dan dertig mensen bij uitkomen. Aan al die dingen waar we niet op klikken omdat we blijkbaar wel wat beters te doen hebben met onze aandacht. Dat dit op de sociale platforms het geval is, allez. Maar onze korte attentiespanne is niet alleen merkbaar bij entertainment.
Waarom zijn we zo selectief in het uitoefenen van onze barmhartigheid?
Elke krant of nieuwssite is op jacht naar onze aandacht. De meeste artikelen die ik voorbij zie komen gaan over het huidige conflict in de Gazastrook en zo nu en dan nog eens over de oorlog in Oekraïne. De conflicten in de Congo of die goudmijnen in Peru vinden we met z’n allen minder belangrijk. Niet per se omdat we niet om mensen geven, maar omdat we het nu wel weten. Oud nieuws. Wie klikt daar nu op?
Langdurige problemen hebben allang geen baat meer bij een golf aan interesse die komt wanneer het iets ‘nieuws’ is. Zeker wanneer iets ver van ons bedje gebeurt, liggen we er niet om wakker. Waarom zijn we zo selectief in het uitoefenen van onze barmhartigheid?
Duizenden mensen ontvluchten elke dag de machtsstrijd in Soedan, en dagelijks sterven er honderden aan de hongersnood die er heerst. Meer dan twintig miljoen mensen zijn er ondervoed, en toch spreken we er nauwelijks over. Zo zijn er nog tal van voorbeelden.
Hoewel bijvoorbeeld bij ons in het westen haast niemand meer sterft aan tuberculose, is het nog steeds de dodelijkste infectieziekte ter wereld. Jaarlijks bezwijken er wereldwijd anderhalf miljoen mensen aan tbc, terwijl het in landen waar men wel goed voor de dure medicatie kan betalen vrijwel is uitgeroeid. Hulp geven aan dergelijke zaken is al complex genoeg, en het wordt niet gemakkelijker als we vergeten dat er überhaupt hulp nodig is.
Onze eigen, individuele aandacht is een machtig iets. Maar voor alle algemeen vergeten problemen zijn er nog genoeg mensen die zich er toch nog druk om maken. Zoek ze op! Je kunt op allerlei manieren geïnformeerd worden buiten de volgende YouTube-video of TikTok die het algoritme je voorschotelt. We beslissen toch zeker zelf waar we op klikken?
Er zijn tal van organisaties en mensen die geven om structurele hulp. Niet alleen geven qua vermogen, maar ook qua aandacht. Want alleen als een probleem helemaal vergeten wordt, komt het zeker weer eens op de voorpagina terecht.
Guul Jansen (19) is student Biomedische Technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven. Hij schrijft maandelijks een column voor KN Jong.
