Amsterdam startte onlangs een proef in stadsdeel Zuidoost: gezinnen met geldzorgen hoeven geen eigen bijdrage te betalen voor kraamzorg. Een ogenschijnlijk kleine maatregel, maar van groot belang. In Zuidoost zit ongeveer 26 procent van de gezinnen soms krap bij kas, maar goede kraamzorg is volgens medici fundamenteel.

Harde uitspraken

De kraamtijd is immers een fase waarin medische begeleiding, advies over voeding en praktische ondersteuning het verschil kan maken tussen een stabiele start voor moeder en kind of een verhoogd risico op complicaties. En toch wemelt het onder het nieuwsbericht van felle kritiek: “Als je het niet kunt betalen, moet je ook geen kinderen nemen”, “Geen geld? Dan geen kinderen!”

Het zijn erg harde uitspraken die voorbijgaan aan de realiteit van veel mensen die worstelen met hun wens om een gezin te stichten. Nederland is stinkend rijk, en toch leven er mensen onder de armoedegrens en heeft niet iedereen toegang tot dezelfde, essentiële zorg.

Rijk land, arme inwoners

Dus arme mensen moeten maar gewoon geen kinderen krijgen? Het wel of niet krijgen van kinderen is een fundamentele levenskeuze. Hoe kan het dat een van de rijkste landen ter wereld inwoners heeft die zó weinig middelen hebben dat ze hun kinderwens moeten uitstellen of verwerpen? Laten we het dáár eens over hebben!

Uit onderzoek blijkt dat de economische situatie bij jongvolwassenen sterk samenhangt met het moment dat zij aan hun eerste kind beginnen. Volgens het CBS geeft 96 procent van de volwassenen aan dat “voldoende inkomen” belangrijk is voordat je een gezin sticht. Mannen met een laag inkomen hebben daarnaast veel minder kans om vader te worden.

Vermogenskloof groeit

Maar de inkomensongelijkheid in Nederland groeit volgens recente analyses van de Universiteit Leiden. Financiële barrières zijn vaak structureel, niet enkel het gevolg van persoonlijke nalatigheid. Jongeren geven aan dat financieel zeker zijn verre van vanzelfsprekend is en drie op de tien millennials zien het stichten van een gezin als financieel risico.

Voor veel jonge koppels is een betaalbare woning of een stabiel inkomen buiten bereik. Dat geldt ook voor mij. Ik ben 29, mijn partner is 35. We hebben allebei vaste banen, maar we vinden geen woning waar we niet de helft van ons gezamenlijk inkomen elke maand aan kwijt zijn. Een gezin stichten is voor ons nu geen optie, zelfs als de wens er is.

Een kleine bijdrage

De proef in Amsterdam laat ook zien dat kleine financiële drempels, zoals een eigen bijdrage van zo’n € 5,40 per uur, toch kunnen uitmaken voor gezinnen die al op hun tenen lopen. Het beïnvloedt of ouders de juiste start krijgen, namelijk zorg die juist in die cruciale eerste fase van nieuw leven verschil kan maken.

De felle discussie over gratis kraamzorg gaat dan ook om veel meer dan andermans financiële situaties. Het raakt aan maatschappelijke verantwoordelijkheid, waardigheid en medemenselijkheid. Moet het krijgen van kinderen echt primair van financiële middelen afhangen? Ik denk dat het vooral een kwestie is van liefde, keuzevrijheid en bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen.