Het uit Amerika overgewaaide fenomeen ‘Black Friday’, het jaarlijkse Hoogfeest van de Koopjesjager, heeft allang belachelijke vormen aangenomen. Zoals christenen niet genoeg hebben aan maar één Kerst- of Paasdag, heeft de moderne consument niet meer genoeg aan één dag bodemprijzen. Vandaar dat men inmiddels ook ‘pre-Black Friday-sales’ kent, een complete ‘Black Week’, ‘Black Month’ zelfs.
Je zou er van gaan zwartkijken… Maar wacht: ik heb me plechtig voorgenomen hier geen ‘foei-foei’-commentaar van te maken. Geen zedenpreek die waarschuwt tegen het verderfelijke consumentisme of materialisme.
Het echte antwoord op de koopgekte begint niet bij de macro-ethiek van het ‘hebben, hebben, hebben’, maar bij de micro-ethiek van het geven
We zijn katholieken, geen puriteinen: we mogen genieten van het leven. Inclusief de spullen om ons heen, ja zelfs dat prul dat we online hebben besteld vanuit Azië voor een paar cent, dat al kapot uit de envelop kwam en nu volkomen nutteloos ronddoolt in het vagevuur van onze rommelzolder.
Ik denk ook dat het weinig uithaalt om dan met een geheven vingertje te zeggen, wat heel vaak gebeurt: kijk eens naar de ecologische impact, of naar de grove misstanden in de productieketen. Dat zijn op zichzelf terechte macro-ethische overwegingen, maar die vinden voor een groot deel buiten ons blikveld en buiten onze invloedsfeer plaats. Dus: we maken ons er wel druk om, maar we kunnen er uiteindelijk toch bar weinig mee.
Slimme kooplieden weten zelfs dat schuldgevoel nog te gelde te maken, door allerlei misleidende keurmerken op onze producten te zetten – een lucratieve handel in eco-aflaten, al dan niet met Black Friday-korting. Maar onze winkelmand wordt er niet leger op.
Dat geeft op zichzelf ook niet. Vaak doen we dat niet eens voor onszelf. Op de drempel van de decembermaand zijn we nu net druk doende met dingen die we voor een ander kopen, die we willen geven met Sinterklaas en/of Kerst. Voor jezelf een verlanglijstje maken is vaak ingewikkelder dan voor een ander iets kopen. Met de dooddoener: “Ik hoef niks, ik heb alles al” nemen we geen genoegen: we willen graag iets geven aan onze dierbaren, om onze liefde te tonen.
Maar dat wordt in die overvloed van goedkope troep steeds lastiger. Althans: het is weliswaar makkelijker dan ooit om steeds maar meer cadeautjes te kopen, maar wat zeggen we er nou echt mee? Noch de gever noch de ontvanger brengt het echt voldoening, zo weten we ook.
Het echte antwoord op de koopgekte begint wat mij betreft niet bij de macro-ethiek van het ‘hebben, hebben, hebben’, maar bij de micro-ethiek van het geven. Dat we bewust nadenken: wat wil ik de ander geven, wat is nou écht een bijzonder, waardevol cadeau, specifiek voor die ene persoon?
Dat is zelden groot, veel en duur: het kan iets zijn dat je zelf gemaakt hebt, iets dat voor die ander een bijzondere betekenis heeft, een klein grapje dat alleen jij en die persoon snappen, een gebaar, een geste waaruit blijkt: ik zie jou, ik waardeer jou. Dat zijn de mooiste geschenken.
De maand van het grote geven breekt aan, en dat is logisch als je bedenkt naar welk écht hoogfeest we toeleven. Laat niemand beweren dat cadeaus, een versierd huis en lekker eten “niets met Kerstmis te maken hebben”, want dat hebben ze wél. God werd een mens van vlees en bloed, net als wij. Hij bezielde onze materiële wereld: dat is het grootste geschenk, waar wij met kleine geschenkjes onze gepaste dankbaarheid om betonen.
 | Lees meer!Dit artikel is afkomstig uit Katholiek Nieuwsblad van deze week. |
