In het mysterie van Kerst, zo schreef Romano Guardini in zijn meesterwerk De Heer, waart “de oneindige stilte” rond.

“In de stilte immers gebeuren de grote dingen. Niet in het rumoer en in het vertoon van de uiterlijke gebeurtenissen, maar in de klaarheid van het innerlijke zien, in de stille beweging van het beslissen, in het geheime offeren en overwinnen. Wanneer het hart door de liefde wordt aangeraakt, de vrijheid van de geest tot de daad wordt geroepen en zijn schoot tot het werk wordt bevrucht. De stille machten zijn immers de werkelijk sterke!”

Toen Guardini dit in 1937 schreef, was het bepaald niet stil in Duitsland, waar hij het schreef. De aardse machten meenden sterk te zijn door wapengekletter en geschreeuw – wat aardse machten altijd menen, dat is vandaag niet anders.

Nieuwsmoe

De laatste tijd hoor ik opvallend vaak zeggen in mijn omgeving: ik wil het allemaal niet meer horen, ik kijk het nieuws niet meer, ik sla geen krant meer open, want het is toch een en al oorlog en ellende.

Ik snap het sentiment. We kijken inderdaad terug op een jaar met weinig vrolijk stemmend nieuws. De Kerk probeerde de moed er nog in te houden met een Jubeljaar van de hoop, maar het wereldnieuws werd intussen gedomineerd door wanhoop en verdriet.

Gelovig ethos

Maar nog los van dat het mij in m’n beroepseer raakt als mensen media erom gaan mijden (en het voor KN van levensbelang is dat mensen onze krant wél blijven openslaan), strookt het ook niet met het gelovige ethos dat ik in de bovenaan geciteerde tekst meen te lezen.

Ja, je kunt zeggen: het nieuws mijden is ook een vorm van stilte zoeken. Maar de vraag blijft welk rumoer ervoor in de plaats komt.

Versnipperd en verdraaid

De meeste mensen die zeggen geen nieuws meer te volgen, zijn vaak nog wel op sociale media te vinden – waar de actualiteit versnipperd en verdraaid wordt voorgeschoteld, door een filter van dom makende kunstmatige intelligentie, en gestuurd door algoritmen die geen waarheidsvinding maar winstmaximalisatie als eerste doel hebben.

Er is hierdoor een seculiere variant ontstaan van de aloude wijsheid ‘wie niet meer in God gelooft, gelooft in alles’. Het is ontstellend om te zien welke onzin mensen als zoete koek slikken nadat ze eerst hun ongeloof en wantrouwen richting de ‘mainstream media’ met veel aplomb hebben beleden.

Lichtpuntjes

Dat voert ons zeker niet dichter naar die stilte waarin God mens kan worden. We moeten door de vensters op de wereld durven kijken en in stilte en gebed verwerken wat we zien – dat is, denk ik, “de klaarheid van het innerlijke zien” waar Guardini het over heeft, en ook “het geheime offeren en overwinnen”.

We moeten naar het donker durven kijken om langzaam lichtpuntjes te kunnen ontwaren. Zoals de wijzen deden die in de nachthemel een ster ontdekten die hen naar Bethlehem voerde. Ze hadden die plaats nooit bereikt als zij de ogen hadden gesloten en de hoop opgaven, of genoegen hadden genomen met het kunstlicht dat de wereld biedt om het maar knus en gezellig te houden.

De stilte en vrede van het ware licht wens ik u en uw dierbaren toe. Namens het hele team van KN: een zalig Kerstmis!