Gek eigenlijk: wat heel nabij is, voelt soms opvallend ver weg. Toen ik de online stemwijzer invulde voor de gemeenteraadsverkiezingen, concludeerde ik niet zonder gêne dat veruit de meeste politieke discussies in mijn woonplaats totaal aan mij voorbijgegaan zijn.

‘Geen mening’

Wat ik van de plannen vind om de Sint-Canisiussingel te versmallen? Over die plannen had ik nog niets gehoord en ze laten me eerlijk gezegd ook volmaakt koud. En zo klikte ik bij veruit de meeste vragen ‘geen mening’ aan.

Over de lijst van partijen die ik vervolgens voorgeschoteld kreeg, had ik ook al geen bijzondere mening.

Lage opkomst

Die desinteresse voor lokale politiek blijft een pijnpunt. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen nam meer dan de helft van de stemgerechtigden niet eens de moeite om te komen opdagen bij de stembus. Landelijke en zelfs Europese verkiezingen doen het qua opkomst beter.

Het is moeilijk te rijmen met het katholieke principe van subsidiariteit, dat aan het lagere bestuurlijke niveau juist een groter belang hecht. Maar evenmin rijmt het met de intuïtie dat mensen zich vooral bekommeren om dat wat hen direct aangaat, en al het overige afdoen als ver van hun bed.

Trollenlegers

Het is bijna omgekeerd. De meeste landelijke lijsttrekkers ken ik bij naam en toenaam, terwijl ik geen enkele naam van een plaatselijk raadslid kan opnoemen. Over de Sint-Canisiussingel rijd ik elke week wel enkele malen heen, maar de Straat van Hormuz voelt op een of andere manier dichterbij huis op dit moment.

Al helemaal curieus is het daarom te bedenken dat deskundigen waarschuwen voor buitenlandse beïnvloeding van onze plaatselijke verkiezingen. Bij de laatste landelijke verkiezingen waren er ook al zogenoemde ‘trollenlegers’ actief, die vanuit Afrika, China en Rusland massaal nepnieuws verspreidden om de uitslag hier te beïnvloeden. Dat zou ook zomaar bij de gemeenteraadsverkiezingen kunnen gebeuren, aldus genoemde deskundigen.

Tweespalt zaaien

Het is toch een vermakelijke gedachte dat een hacker uit Ivoorkust zich vreselijk zit op te winden over de versmalling van de Sint-Canisiussingel. Maar daarover gaat het natuurlijk niet. Het nepnieuws dat verspreid wordt gaat over asielzoekerscentra, criminaliteit op straat, windmolenparken in de achtertuin, over politici persoonlijk.

Het doel zal duidelijk zijn: tweespalt zaaien, tegenstellingen aanwakkeren, wantrouwen en cynisme voeden richting het complete politieke bedrijf – het evangeliewoord indachtig dat “geen stad of huis dat tegen zichzelf verdeeld is, zal standhouden”. En dat werkt helaas, we trappen er met open ogen in. Groot is het succes van politieke partijen, ook lokaal, die volledig drijven op dit soort gemakkelijk aangewakkerd ressentiment.

Graadmeter

Onze belangstelling voor juist lokale politiek is welbeschouwd de beste graadmeter voor de gezondheid van onze democratische samenleving. Als wat dichtbij is ver weg voelt, en wat veel verder weg is ons juist enorm bezighoudt, is dat geen goed teken.

Het is logisch dat we ons druk maken over geopolitieke spanningen, daar niet van. Maar dat zijn ontwikkelingen waar we haast per definitie geen enkele grip op hebben. Ons stil of luid protest, onze hoop of wanhoop; ze veranderen er welbeschouwd niets aan. Maar als dat zich vervolgens vertaalt naar desinteresse voor of cynisme over de lokale politiek, zijn we verder van huis. Want daar hebben we nou net wel heel reële invloed op.