Het is hoogzomer en dus trouwseizoen. Ik heb er inmiddels weer een paar bruiloften op zitten. Prachtige trouwerijen waarvoor kosten noch moeite zijn gespaard. Soms wordt er wel een halve ton uitgegeven aan een schitterende locatie bij zonsondergang.

Van zorgvuldig uitgekozen bloemstukken, live muziek, professionele fotografen, een chic diner met witte tafellakens tot een knalfeest met een openingsdans die soms wekenlang blijkt te zijn geoefend. Alles staat in het teken van die ene dag, waaraan soms jaren van intensieve voorbereiding en planning voorafgaan.

Fascinerend

Wanneer ik bruiloften bezoek, moet ik vaak denken aan mijn grootouders. Hun generatie trouwde meestal jong. Vaak woonden ze nog thuis bij hun ouders. Na het kerkelijk huwelijk volgde een feest, betaald door vader en moeder, die doorgaans ook de gastenlijst bepaalden.

Daarna begon het samenwonen. Vervolgens kwamen de kinderen. Oma werd eervol ontslagen. Het huwelijk was het begin van een nieuw leven, een gezamenlijke toekomst. Scheiden? Geen denken aan.

Veel bruidsparen van mijn generatie zijn daarentegen al jaren samen en wonen vrijwel altijd al onder één dak. Niet zelden hebben ze zelfs al kinderen voordat ze trouwen. In praktische zin verandert een huwelijk daardoor bijna niets. Toch blijven mensen massaal in het huwelijksbootje stappen. Dat vind ik fascinerend…

Welk altaar precies?

Als er één ontwikkeling is die Nederland en België de afgelopen decennia heeft getekend, dan is het wel de ontkerkelijking. Steeds minder mensen geloven. Steeds minder mensen bezoeken een kerk. Steeds minder mensen laten zich nog leiden door religieuze voorschriften. En toch lijken juist rond het huwelijk allerlei religieuze elementen verrassend hardnekkig overeind te blijven. Sterker nog: sommige daarvan lijken populairder dan ooit.

Deze zomer heb ik nog geen enkel sacramenteel huwelijk bijgewoond. Toch hoorde ik bruidsparen steevast vertellen over “het moment dat we bij het altaar staan”. Welk altaar precies, vraag ik me dan af. Want juridisch gezien is een huwelijk in Nederland niet meer dan een burgerlijke overeenkomst. Er wordt een handtekening gezet, een akte opgemaakt, rechten en plichten worden vastgelegd.

Voor altijd

Maar niemand droomt van de juridische consequenties van het huwelijk. Niemand geeft duizenden euro’s uit om een administratief contract te vieren. Waar bruidsparen wél voor betalen, is de ceremonie: het symbolische moment waarop twee levens met elkaar worden verbonden. Voor het verhaal van liefde en trouw dat daar wordt verteld. Voor de belofte dat deze liefde niet alleen voor nu is, maar voor altijd.

Zegt dat misschien iets wezenlijks over de mens? Dat we, ook in een seculiere samenleving, blijven verlangen naar betekenis? Mensen willen dat bepaalde gebeurtenissen méér zijn dan een administratieve handeling. Ze verlangen naar symbolen die uitdrukken wat woorden nauwelijks kunnen bevatten. En dat zie je niet alleen bij gelovigen.

Rituelen en symboliek

Juist op niet-religieuze bruiloften valt op hoe groot de behoefte aan rituelen en symboliek nog altijd is. Er wordt gesproken over lotsbestemming, ware liefde en verbondenheid voor het leven. Er worden ringen gedragen die juridisch niets toevoegen, maar die wel een diepe betekenis dragen. Dat alles verraadt iets van geloof.

Misschien niet altijd geloof in God, maar wel het geloof dat liefde meer is dan een gevoel. Dat trouw meer is dan een afspraak. Dat een relatie meer is dan een tijdelijke constructie tussen twee individuen.

Natuurlijk weten we allemaal dat huwelijken kunnen mislukken. Volgens cijfers van het CBS eindigt ongeveer een derde van de huwelijken uiteindelijk in een echtscheiding. Niemand die trouwt, kent de toekomst. En toch staan bruidsparen op en beloven elkaar trouw voor de rest van hun leven. Dat blijft een opmerkelijke daad van hoop.

Geloof, hoop en liefde

Achter alle pracht en praal, achter de dure locaties en de zorgvuldig geregisseerde foto’s zie ik daarom geen oppervlakkigheid. Ik zie een verlangen naar duurzaamheid in een vluchtige wereld. Naar verbondenheid in een individualistische samenleving. Naar iets dat groter is dan wijzelf.

De Kerk heeft daar van oudsher woorden voor: geloof, hoop en liefde. Ook buiten de kerkmuren blijken die woorden verrassend levend. Want wie twee mensen ziet trouwen, ziet uiteindelijk steeds hetzelfde: twee mensen die geloven dat liefde de moeite waard is om publiekelijk te bevestigen.

Wellicht is dat geloof sterker aanwezig in onze samenleving dan we soms beseffen.