Aan de eettafel van huize De Wit ging het laatst over het verbod op sociale media voor jongeren tot vijftien jaar dat ons nieuwe kabinet graag wil realiseren. Ons toch enigszins met de smartphones vergroeide kroost vond een minimumleeftijd opvallend genoeg best een goed idee.

De ‘jeugd van tegenwoordig’

Alleen onze oudste dochter, bijna achttien, bracht er fijntjes tegenin: “Ik ben daar niet voor, want dan moet ik straks bij al die techbedrijven mijn paspoort gaan uploaden om te bewijzen dat ik oud genoeg ben. Dat weiger ik, dan maar geen account op hun platform.”

We klagen wat af over de ‘jeugd van tegenwoordig’, maar mij is al vaker opgevallen dat ze in het digitale Wilde Westen vaak een stuk verstandiger en voorzichtiger zijn dan oudere generaties, de mijne incluis. Juist volwassenen dwalen daar vaak als losgeslagen cowboys rond, speurend naar goud in iedere modderige kreek en schietend op alle indianen met wie ze het niet eens zijn op Facebook.

Een poging tot regulering

Voor alle duidelijkheid: ik ben en blijf, ondanks het valide argument van m’n dochter, een voorstander van enige vorm van regulering op dit gebied. Als ouders kunnen we dit niet alleen, juist ook omdat wijzelf ons er maar nauwelijks raad mee weten.

De macht van Big Tech is te lang ongebreideld geweest. Alleen maar goed dus dat wetgevers zich nu eindelijk achter de oren beginnen te krabben en pogingen gaan ondernemen dat aan banden te leggen. En dat die bedrijven zich in rechtbanken en voor parlementaire commissies moeten verantwoorden voor hoe ze gebruikers verslaafd maken en houden.

Wetteloosheid

Ik ben ook niet zo onder de indruk van sceptici die menen dat dat allemaal vergeefse moeite is, omdat ons internationaal recht toch niet opgewassen is tegen het grote geld. Wetteloosheid laten bestaan lijkt me niet het juiste antwoord op het kale feit dat wetten nu eenmaal nooit elke misstand kunnen oplossen.

En ook op het echte Wilde Westen hebben wetgevers uiteindelijk wel degelijk enige grip gekregen.

Niet louter een ‘jongerenprobleem’

Maar in een recent artikel in De Groene Amsterdammer maakte techjournalist Eva Hofman een uitstekend punt in dit zo belangrijke debat: “Iets schadelijks of verslavends – zoals gokken, sigaretten of inderdaad sociale media – framen als ‘jongerenprobleem’ speelt de verstrekkers daarvan in de kaart. Die kunnen namelijk op die manier regulering beperken tot het tienerpubliek.”

Deze strategie, schrijft ze, is door de tabaksindustrie ook lang met succes toegepast: lange tijd richtte alle publieke verontwaardiging zich vrijwel exclusief op rokende kinderen, waardoor we gemakshalve vergaten dat mensen er juist ook op latere leeftijd longkanker en andere gezondheidsklachten van kregen.

Een dankbare doelgroep

Dat is ook hier zo: als we het ongezond vinden voor onze (klein)kinderen, moeten we ook onder ogen komen dat het ongezond is voor ons. Oplichters van allerlei pluimage weten overigens allang dat ouderen een veel dankbaardere doelgroep zijn dan jongeren.

Zo werd onlangs gemeld dat op YouTube steeds meer door AI gegenereerde nepvideo’s van paus Leo opduiken die specifiek gericht zijn op oudere katholieken, tjokvol desinformatie over de ‘geheimen van Fatima’ en andere (pseudo-)katholieke samenzweringskolder. Waarom doen ze dat? Tja, het levert goed geld op, daar komt het antwoord in feite toch steeds op neer.

Kinderen, help je (groot)ouders

Als ouders moeten wij onze kinderen helpen – zo klinkt het vaak, en op zichzelf terecht natuurlijk – om verstandig met nieuwe technologie om te gaan.

Maar ik zou juist kinderen en jongeren willen oproepen om hun ouders en grootouders te helpen om hiermee om te gaan. “(O)pa, (o)ma, misschien moet je in deze vastentijd eens wat minder aan je telefoon vastgeplakt zitten. Wat minder je ongezouten meningen van de daken schreeuwen, en wat minder AI-troep liken en delen op sociale media. Dat is echt beter voor iedereen.”