We vragen het ons vast allemaal weleens af: waar word ik om herinnerd na mijn dood? Je hoopt: om het goede dat je voor anderen betekend hebt, om dingen die je bereikt hebt en goed gedaan hebt, om dat type eigenaardigheden waar je naasten om glimlachen. Bij geen enkel afscheid ooit, zo vermoed ik, wordt de balans opgemaakt van iemands meningen en standpunten. Dat zijn doorgaans de dingen die tot stof vergaan en met de tijd vervliegen, samen met onze fouten en mislukkingen, en de eigenaardigheden waartegen geen glimlach gewassen is.

Het lot van een paus

Toch, nu ik terugkijk op alle media-aandacht voor het overlijden van paus Franciscus, ook op de vragen die ik er zelf over kreeg van collega-journalisten, dan ging het bijna alleen over zijn standpunten. Dat is kennelijk het lot van een paus – bij Benedictus en Johannes Paulus was het niet anders. En ik begrijp het natuurlijk wel, hun ambt geeft nu eenmaal wat meer gewicht aan hun standpunten.

Maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat we ons er zeker in onze regionen een beetje al te veel op blindstaren. Die westerse neiging om pausen steeds maar in die simplistische tegenstelling van progressief of conservatief te proppen is onuitroeibaar. Beperkt zijn bovendien de thema’s die langs die meetlat gelegd worden – ‘hete hangijzers’ noemen we ze, maar ze zijn in de rest van de wereld eigenlijk al tamelijk lauw geworden.

Conclaaf

Niet alleen als we terugkijken op een lang leven en pontificaat, is dat duidingskader te beperkt. Ook vooruitkijkend naar het komend conclaaf dat de opvolger van Franciscus gaat kiezen, is het veel te schraal.

Er gebeurt zo veel in de wereld, de tektonische platen van de geopolitiek zijn op drift, de wapenindustrie draait overuren, groot geld en nog grotere ego’s domineren het wereldtoneel. De vraag die we de komende weken ongetwijfeld nog vaak zullen horen – “wordt de volgende paus conservatiever/progressiever dan zijn voorganger?” – is dan ronduit wereldvreemd te noemen. Dan versmal je het pausambt tot minister-president van katholiekenland, of CEO van de firma Vaticaan & co.

Het passender eerbetoon

Niet zijn persoonlijke opvattingen of toevallige binnenkerkelijke beleidskeuzes ‘maken’ een paus; maar de wijze waarop hij de zachte maar alles veranderende stem van het Evangelie kan laten klinken in de wereld van vandaag. Daarin heeft Franciscus zich ontegenzeggelijk een grote paus getoond. En daarover zullen de in Rome verzamelde kardinalen biddend en gewetensvol nadenken als ze zijn opvolger gaan kiezen; we mogen erop vertrouwen dat de Heilige Geest hen daarbij vriendelijk leidt tijdens het naderende conclaaf.

Alle duidingen die spreken van links en rechts, progressief en conservatief, missen dat eigenlijke punt. Dan zit er geloof ik toch meer waarheid in de tranen van de eenvoudige pelgrim op het Sint-Pietersplein, die rouwt om het heengaan van de santo padre en vurig bidt om een goede en lieve nieuwe paus om in het hart te sluiten. Dat is het passender eerbetoon aan de paus.