Het zal me toch werkelijk worst wezen of een vegetarische worst een worst mag heten. Maar vorige week moest het Europees Parlement zich toch nog eens over de kwestie buigen. ‘Nog eens’, omdat de discussie er eerder gevoerd werd; de vleesindustrie voelt zich kennelijk vreselijk in de wiek geschoten door aanbieders van vleesvervangers, maar kreeg toch nul op rekest vanuit de EU. Dat de Europese christendemocraten het nodig vonden de discussie ter heropenen, is een blamage voor die hele politieke familie. Ga het over iets belangrijks hebben!

De logica van de ophef

U merkt, het windt me op – en misschien bent u het wel hartstochtelijk met mij oneens en was u al in de pen geklommen om mij snedig van repliek te dienen. Dat mag hoor, daar niet van, maar wacht u alstublieft wel even op mijn eigenlijke punt. Dat gaat namelijk niet om worsten, maar om de logica van de ophef in het politieke spel.

In dat kader nog ander Europees nieuws dat minder aandacht kreeg: afgelopen vrijdag trad een EU-verordening in werking die het politieke partijen verbiedt om persoonsgegevens te gebruiken voor het benaderen van kiezers. Dat maakt het lastiger voor partijen om gericht online te adverteren, en als gevolg daarvan plaatsen Google en Meta (moederbedrijf van onder meer Facebook) al helemaal geen politieke advertenties meer op hun platforms.

Een ongewenst neveneffect

Maar als neveneffect hiervan, zo waarschuwt nu het Rathenau Instituut, verschuift de aandacht van politieke partijen in verkiezingstijd van het adverteren naar het bespelen van de algoritmes die bepalen wat mensen op sociale media voorgeschoteld krijgen.

“Politici moeten nu hopen dat hun boodschap viraal gaat”, aldus het kenniscentrum in een persbericht, “en niemand die precies weet waaróm iets viraal gaat. Wat we wel weten: algoritmes belonen niet de nuances, maar de emoties: woede, verontwaardiging, conflict.”

Een eerbiedwaardige denkrichting

Ik ben momenteel een boeiende essaybundel aan het lezen met de titel Het personalisme. Op zoek naar de Europese waarden. Het personalisme is een eerbiedwaardige politiek-filosofische denkrichting waaraan alle christendemocratische partijen schatplichtig zijn, en waaraan katholieke grootheden als Schuman, Maritain, Wojtyla en Ratzinger hun steentjes bijdroegen.

Een bespreking houdt u nog van mij tegoed, maar dit wil ik er alvast wel over zeggen: een bestseller gaat dit boek niet worden. Terwijl de inhoud ervan toch superrelevant is voor alle actuele debatten die nu gevoerd worden. In een ideale wereld zouden christelijke politici met die bundel onder de arm van deur tot deur gaan, de marktpleinen ermee afstruinen en tegen de mensen zeggen: “Lees dit maar, hier staan wij voor.”

Almachtige algoritmes?

Maar dat doen zij niet, en we kunnen het hen moeilijk kwalijk nemen. Want wees eerlijk: zouden wij, kiezers, de bundel aannemen en lezen, of zouden we hen slechts glazig aankijken? Een pleidooi voor personalisme, hoe gloedvol ook, legt het namelijk ogenblikkelijk af tegen plat gezanik over vega-worsten.

En laten we nou niet ‘het algoritme’ de schuld geven: want dat dat algoritme zo grillig en ongenuanceerd en tot oppervlakkigheid geneigd is, komt toch bovenal omdat wij grillig en ongenuanceerd en tot oppervlakkigheid geneigd zijn. Algoritmes zijn niet almachtig: als we onze telefoons en computers uitlaten en gewoon een goed boek gaan lezen (al dan niet het genoemde), kunnen ze ons niks maken. En maken wij waarschijnlijk een beter geïnformeerde keuze als we straks in het stemhokje staan.