Wanneer je de open brief van VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff aan kardinaal Eijk leest, snap je gelijk waarom het vertrouwen in onze regeringspartijen momenteel zo bedroevend laag is. Is dit nu het niveau van de politici en volksvertegenwoordigers die zo hoog in de Haagse boom zitten?

Kardinaal Eijk zegt zijdelings wat kritische dingen over Dijkhoff in een interview, en deze liberaal reageert met veel misbaar in een sentimentele draak van een brief. Hij dist daarin wat warme herinneringen op aan zijn katholieke jeugd in Brabant, tuigt vervolgens een volstrekt gemakzuchtige karikatuur op van het ‘onbarmhartige instituut’, en beent tot slot stampvoetend de Kerk uit waar hij eigenlijk toch al nooit meer kwam.

Onuitputtelijke munitie

Het tekent het gehele niveau van de huidige discussie over de katholieke Kerk. De munitie is onuitputtelijk (want dezelfde oude kogels kunnen eindeloos hergebruikt worden) en ’t is vrij prijsschieten op de kermis van het publieke debat. Columnisten buitelen over elkaar heen om de ‘structurele rotheid’ van het ‘machtsbolwerk van prelaten’ aan te klagen.

Het valt mij daarbij op dat velen – Bert Wagendorp, senior azijnspuwer van de Volkskrant voorop – net iets té gretig de ranzigste details opdissen uit oude misbruikdossiers, om daarna zonder enige terughoudendheid een complete beroepsgroep ‘seksuele roofdieren’ te kunnen noemen.

Wagendorp sneerde naar aanleiding van de door Eijk geponeerde stelling dat er over tien jaar in heel de Achterhoek nog maar één katholieke kerk open zal zijn: “Het zal de kinderveiligheid in die streek zeer ten goede komen.” In deze ene misplaatste grap zit de onnozelheid van het hele debat samengebald. Pek en veren op de zondebok: dáár is het kwaad, buiten ons, jaag het weg, zodat wij onze handen in onschuld kunnen wassen. En vervolgens verandert er helemaal niets…

Smijt de deur niet dicht

Al het gepraat over ‘structuren van macht’ ten spijt, wij zijn als het gaat om misbruik of ontkerkelijking of welk stelselmatig probleem ook bovenal gevangen in structuren van onmacht. Bisschoppen zijn onmachtig om de problemen effectief aan te pakken, zoals ook politici en columnisten en al die andere gewone stervelingen dat zijn.

Maar ervoor weglopen helpt in elk geval niet. Want wat je verder ook vindt van de uitspraken van kardinaal Eijk (zie ook KN38), hij heeft gewoon gelijk als hij zegt dat een kerk niet sluit omdat een bisschop dat wil, maar omdat de mensen er niet meer komen. Wie, zoals Klaas Dijkhoff, pleit voor een verwelkomende, liefdevolle kerkgemeenschap, moet die gemeenschap vooral zelf máken. Smijt de deur niet dicht. Hou ‘m juist open.