Historicus KDC
U heeft ze vast al eens zien staan in het landschap of achter een kerk of kapel: een verzameling natuurstenen of een brok gegoten beton, vormgegeven door een kunstenaar om te lijken op een grot met daarin een Mariabeeld. We hebben het over een zogenaamde Lourdesgrot of Mariagrot.
Zo’n grot is vernoemd naar die van Massabielle, het bedevaartsoord van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes in de gelijknamige Zuid-Franse stad. Maar wat doet zo’n kunstgrot nu toch in uw achtertuin? En niet alleen in die van u, nee, Nederland telt wel zeker 120 van deze replica’s: van Groede in Zeeland tot in Nicolaasga in Friesland. De meeste liggen echter verspreid in Noord-Brabant en Limburg.
Het verhaal van Lourdes is u vast bekend: in 1858 verscheen de heilige Maagd Maria meermaals aan de toen veertienjarige Bernadette Soubirous bij een grot in de Pyreneeën. De eerste bedevaarten naar Lourdes kwamen in 1862 op gang, mede omdat het bronwater uit de grot in verband werd gebracht met wonderbaarlijke genezingen.
In de decennia die volgden steeg de populariteit van het bedevaartsoord naar nieuwe hoogtes. In dezelfde periode maakte het katholiek maatschappelijk leven in Nederland een bloeiperiode door. In reactie op de secularisatie en industrialisatie kreeg in de kunsten de stroming van de romantiek vorm.
Onder katholieken ontwikkelde zich een sterk emotioneel devotieleven. Het verhaal van Lourdes sloot hier goed bij aan en sprak tot de verbeelding van velen. Maar een pelgrimstocht naar Zuid-Frankrijk was voor gewone burgers een luxe die ze zich simpelweg niet konden veroorloven.
Priesters kwamen daarom op het idee om het ‘wonder van Lourdes’ naar de mensen zelf te brengen. Zij gaven de opdracht om een replica van de Lourdesgrot naast hun eigen kerk, in het eigen dorp te bouwen. In rap tempo verrezen talrijke kunstgrotten – in groot en klein formaat.
Enkele keren werden ze gehouwen uit bestaande rotsen (zoals in Maastricht en Valkenburg aan de Geul), maar meestal werd er een ontwerper (veelal uit België) aangetrokken om een kunstgrot uit natuursteen of cement te creëren. Zij hadden vaak ervaring met het maken van kunstrotsen voor dierentuinen en parken.
De Lourdesgrot werd het focuspunt van lokale bedevaarten, processies en Mariaverering, zoals op de foto in Katwijk, waar sinds 1887 een replica staat. Op lourdesgrotten.nl en in de online database Bedevaartplaatsen in Nederland (bedevaarten.meertens.knaw.nl) kunt u zien welke Lourdesgrotten nog te bezoeken zijn in ons land. Neem in de komende meimaand Mariamaand zeker even de gelegenheid te baat om een Lourdesgrot bij u in de buurt op te zoeken.
