Op 2 september wordt er aan de Nijmeegse Radboud Universiteit een nieuw boek gepresenteerd over het leven en werk van kardinaal Ad Simonis (1931-2020), exact vijf jaar na zijn overlijden.
Voor de meeste lezers van Katholiek Nieuwsblad is kardinaal Simonis een bekende naam. Hij was vanaf eind 1970 bisschop van Rotterdam en van 1983 tot 2007 aartsbisschop van Utrecht. In 1985 werd hij door paus Johannes Paulus II kardinaal gecreëerd.
Simonis had de leiding over de Nederlandse kerkprovincie in turbulente jaren: de aanzwellende secularisatie van de samenleving, de polarisatie binnen de Kerk en de pijnlijke misbruikdossiers stelden hem als kerkleider zwaar op de proef.
Historicus en journalist Ton Crijnen, die in 2014 de eerste biografie over Simonis schreef, zegt dat er bijna geen andere Nederlandse kerkleider is geweest waar de publieke opinie zo sterk over verdeeld was als hij.
Zo kreeg Simonis vanuit (met name) niet-katholieke hoek veel kritiek op zijn standpunten rondom abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Met zijn onvoorwaardelijke trouw aan Rome en zijn omgang met de misbruikdossiers vervreemdde hij ook een deel van de Nederlandse katholieken.
Daartegenover staat dat Simonis ook bruggen wist te bouwen. Wie de preken en toespraken in zijn archief nader bestudeert, leest dat hij breed geïnteresseerd was in sociaal-maatschappelijke en politieke thema’s, en hij trachtte altijd raakvlakken te vinden in het publieke debat. In zijn laatste jaren als aartsbisschop was hij daardoor ook verrassend populair geworden en was hij regelmatig te zien in de media.
Crijnen stelt dat het daarom ook lastig is om in te schatten hoe de geschiedenis uiteindelijk over Simonis zal oordelen. De biograaf had uiteraard het voordeel dat hij zijn hoofdpersoon nog in levende lijve kon spreken, maar tevens stond hij daardoor nog te kort op de gebeurtenissen. Zijn onderzoek zou slechts een eerste stap zijn.
De vervolgstap komt nu in de vorm van deze nieuwe publicatie, geschreven door Bas van Nieuwland, die naast zijn studie geschiedenis aan de Radboud Universiteit heeft gewerkt aan de inventaris van Simonis’ persoonlijke archief bij het Katholiek Documentatiecentrum. Het is een uitnodiging aan een nieuwe generatie onderzoekers om zich te verdiepen in het werk van de kardinaal en een nieuwe kijk op hem te vormen.
Het persoonlijk archief van Adrianus kardinaal Simonis (1931-2020), uitgegeven door Radboud University Press, is vanaf september verkrijgbaar.
