Een katholieke krant uit 1925 geeft een fascinerend beeld van hoe katholieken van een eeuw geleden de toekomst voor zich zagen.
Toen het KDC een spontane toezending van acht krantenpagina’s uit 1925 ontving, leken deze aanvankelijk geschikt voor de papierbak, omdat dit materiaal al reeds digitaal toegankelijk is. Maar zodra je de fragiele bladen uitvouwt, ervaar je iets wat digitale bronnen niet prijsgeven: de stapel bulkt van katholieke trots.
Daartussen zat een zeldzaam onbevangen (en goed doordachte) voorstelling van het leven in 1975, dus vijftig jaar later. Het is fascinerend om te zien hoe katholieken van een eeuw geleden zich de toekomst voorstelden.
De voorpagina’s rapporteerden het programma van de derde landelijke katholiekendagen die van 4 tot 6 augustus 1925 in Den Haag werden gehouden. Dit evenement vond om de drie jaar plaats om alle lagen van de katholieke bevolking samen te smeden. Het thema was de “beteekenis van het Katholicisme voor de beschaving in Nederland”. En die was groots, zoals te verwachten was.
Eén artikel fantaseerde een terugblik vanuit 1975 op de bloei die Nederland (grotendeels) te danken had aan het katholicisme. De auteur was Mr. Timotheus Josephus Verschuur (1886-1945), een katholieke bakkerszoon die in Utrecht rechten had gestudeerd en als parlementair verslaggever voor De Maasbode schreef.
Tussen 1919 en 1928 werkte hij voor de Raden van Arbeid, die zorgden dat de arbeidersverzekeringen werden uitgevoerd. Hij zou in 1928 minister van arbeid, handel en nijverheid worden namens de RKSP.
‘Er werd voorspeld dat het katholicisme elk gevoel van nationalisme neutraliseerde en dat dit leidde tot een wereldwijde samenwerking’
Het is verbazingwekkend hoe accuraat Verschuur de sociaaleconomische ontwikkelingen en wetenschappelijke ontdekkingen voorzag die het leven verbeterden: uitroeiing van tbc, kanker en geslachtsziekten, hogere ouderdom en welvaart als gevolg van innovatie.
Alle productieprocessen werden elektrisch voortgedreven en gemechaniseerd, aardwarmte maakte fossiele brandstoffen overbodig. Een gemiddelde werkdag duurde zes uur, afgedwongen door de Europese statenbond die in 1952 was gevormd. Het verkeer maakte het wonen in tuinsteden overal mogelijk.
Verschuur verbond die vooruitgang aan een morele opleving en brede erkenning dat de godsdienst het leven sociaal en aangenaam maakte. Hij voorspelde dat nadat in 1929 de bolschewisten met een stralingswapen miljoenen mensen hadden gedood.
En dat er een morele bezinning op gang was gekomen die eerst de anglicanen terug deed keren tot de moederkerk en daarna de orthodoxen. Het katholicisme neutraliseerde elk gevoel van nationalisme en dit leidde tot een wereldwijde samenwerking.
Katholieken toonden meer empathie voor andersdenkenden en erkenden dat socialisten ook naar gerechtigheid streefden. Zo kregen arbeiders een deel van de winst en hadden ze tijd voor onderwijs en kunst, geleverd via de ‘visu-auditor’ (oftewel de televisie!). Kloosters werden broedplaatsen van karakter en cultuur.
Het is frappant hoe veel makkelijker het bleek om technologische voorspellingen te doen in de jaren 1920 dan religieuze. Goed om eens na te denken over de vraag waarom dat zo is?
