Veertig jaar lang correspondeerden broer en zus Frits en Bertha van der Meer met elkaar over de kleine en grote zaken in de katholieke wereld. De briefwisseling tussen de priester en de kloosterlinge verschijnt nu in boekvorm.
Gedachtewisselingen tussen broers en zussen hebben altijd wel een uitzonderlijk karakter – dat is vast voor velen herkenbaar. Tegen wie anders kun je zo openhartig en eerlijk zijn? Eenzelfde band hadden priester, hoogleraar en kunsthistoricus Frits van der Meer (1904-1994) en zijn zus Bertha (1906-2001), die kunstenares en slotzuster – haar kloosternaam luidde Martina – was.
Tussen 1947 en 1987 correspondeerden zij met elkaar over de kleine en grote zaken in de katholieke wereld. De inhoud van die brieven van Frits vormen de basis voor een nieuw boek. Deze zijn getranscribeerd en van een biografische inleiding voorzien door historicus Ton van Schaik.
Ze waren de enige twee kinderen in een middenstandsgezin in het Friese Bolsward. Doordat hun moeder jong overleed en ze werden opgevoed door een strenge kinderjuf en een afstandelijke vader, waren ze vanaf hun vroege jeugd op elkaar aangewezen. Ze deelden een voorliefde voor kunst, literatuur en het katholieke geloof. En dit zal mede de aanleiding zijn geweest tot hun roeping.
Voor Frits betekende die roeping een priesteropleiding in Culemborg en Rijsenburg, een rondreis door Europa en uiteindelijk een promotieonderzoek in Rome. Daarna ging hij in 1939 doceren aan de Nijmeegse universiteit.
Bertha kwam na de kweekschool een tijdje voor de klas te staan in Haarlem, maar trad al snel in bij de karmelietessen in Drachten. Daar ontwikkelde zij zich tot een gewaardeerd iconenschilderes. Sindsdien hielden broer en zus elkaar met brieven op de hoogte van hun ervaringen, meningen, contacten en gevoelens over de rap veranderende katholieke wereld.
Dat de brieven van Frits aan Martina nog bestaan, is een klein wonder te noemen
In de jaren veertig gold Frits als een belangrijke vernieuwer binnen de Nederlandse Kerk. Zijn boeken Catechismus en Augustinus de Zielzorger waren bestsellers op het gebied van de liturgische praktijk.
Vanaf de jaren 1960 werden de Van der Meers juist grote critici van alle veranderingen binnen Kerk en maatschappij. Toch waren zij meer dan slechts ‘spotters aan de zijlijn’. Ze zochten naar praktische oplossingen die een positieve verandering zouden kunnen brengen.
Dat de brieven van Frits aan Martina nog bestaan, is overigens een klein wonder te noemen, vertelt biograaf Van Schaik. Frits vernietigde zijn hele correspondentie, maar de archivaris van Martina’s kloostergemeenschap besloot dat niet te doen.
De 135 brieven zijn na het overlijden van Martina overgedragen aan het Katholiek Documentatiecentrum in Nijmegen en voor publicatie vrijgegeven door het kapittel van de ongeschoeide karmelietessen. Het boek wordt op twee momenten gepresenteerd: op 28 november 2025 op de Radboud Universiteit in Nijmegen en op 9 januari 2026 in Museum De Tiid in Bolsward.
|  |
