<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Erfgoed

Pinksteren is sinds jaar en dag een feest voor iedereen

Jeffry Huntjens-Baetsleer - KDC 16 mei 2024
image
Schoolplaat op basis van een schilderij van Gebhard Fugel (1863-1939). Beeld: KDC-collectie

‘Pinksterdrukte’ is een term die je tegenwoordig veel ziet voorbijkomen in het nieuws, omdat we op deze dagen blijkbaar allemaal massaal de plaatselijke woonboulevard willen bezoeken. Ook is het pinksterweekend een veel gekozen moment voor allerlei jaarmarkten, evenementen en festivals, waarvan Pinkpop in Landgraaf en het Opwekkingsfestival in Biddinghuizen de bekendste zijn.

Laatstgenoemde heeft uiteraard nog een religieuze inslag, maar voor het merendeel van de evenementen zal dat niet (meer) gelden. Toch lijkt het erop dat Pinksteren van oudsher al een feest was met veel aanvullende lokale volkstradities.

Wekenfeest

De naam ‘Pinksteren’ komt van pentèkostè (uit het Koine-Grieks) wat ‘vijftigste’ betekent en verwijst naar de vijftigste dag na Pasen. In de Joodse traditie wordt op deze dag het Wekenfeest (of Sjavoet) gevierd.

In het Nieuwe Testament staat hoe Maria en de apostelen zich verzamelden voor het vieren van Sjavoet, toen de Heilige Geest op hen neerdaalde – zoals uitgebeeld op het mooie schilderij van de Duitse schilder Gebhard Fugel (1863-1939) bij deze rubriek.

Volkstradities

Hoe Pinksteren in de beginjaren van de Kerk gevierd werd, weten we niet precies, maar uit bronnen blijkt dat Pinksteren in de vroege middeleeuwen al was uitgegroeid tot een belangrijk meerdaags feest dat zelfs een hele week kon duren. Deze feestweek werd gevuld met allerlei lokale gebruiken, markten en kermissen om het begin van de zomer te vieren.

Op veel plaatsen in Nederland worden deze pinksterfeesten nog in ere gehouden, maar het is vaak moeilijk te zeggen tot hoever terug in de tijd bepaalde volkstradities reiken. Een goed voorbeeld hiervan is de Pinksterblom of Pinksterbruid: een traditie waarbij een jong meisje uit het dorp het hof gemaakt moet worden door de jonge mannen.

“De naam ‘Pinksteren’ komt van pentèkostè (uit het Koine-Grieks) wat ‘vijftigste’ betekent en verwijst naar de vijftigste dag na Pasen”

Vroegmoderne tijd

De traditie wordt gevierd van Limburg tot aan de Waddenzee, dus de verspreiding moet groot zijn geweest. Maar nu is deze alleen nog in sommige dorpen in Brabant en Oost-Nederland terug te vinden. Net als overigens het Pinksterrijden: een optocht van met bloemen versierde boerenkarren.

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland meldt dat de eerste vermeldingen van deze tradities stammen uit de vroegmoderne tijd. Kortom, een middeleeuwse origine kan niet uitgesloten geworden, maar ook niet worden bewezen.

https://www.kn.nl/cultuur/

Voor de hele gemeenschap

Desalniettemin is het wél een bewijs dat Pinksteren sinds jaar en dag al een feestelijke aangelegenheid is voor de hele gemeenschap. De evenementen die we vandaag de dag zien, vloeien daaruit voort.

In deze beeldrubriek in samenwerking met het Katholiek Documentatiecentrum Nijmegen (KDC) staat het Rijke Roomse erfgoed centraal.

Een traditie van eeuwen tegenover de waan van de dag

In een wereld waarin alles voortdurend verandert en onder druk staat, is katholieke kwaliteitsjournalistiek een uniek en kostbaar goed. Op KN.nl heeft u altijd toegang tot het laatste nieuws uit kerk en samenleving, en vindt u uitgebreide reportages en verhelderende analyses van onze gespecialiseerde redacteuren.

Voor maar € 1,40 per week leest u altijd als eerste al het moois dat KN.nl te bieden heeft, heeft u online onbeperkt toegang tot al onze artikelen én steunt u het voortbestaan van de laatste katholieke krant van Nederland.

Dus geef om katholieke kwaliteitsjournalistiek en word lid van KN Online.