Hemelvaart: een feest dat op een ‘gewone’ donderdag gevierd wordt, even gauw tussen Pasen en Pinksteren in. En dat terwijl de hemel een centrale rol in de levensloop van een mens speelt. Tijd voor eerherstel van een ondergewaardeerd geloofsfeest.
Ik heb een beetje medelijden met Hemelvaartsdag. Als ik aan christelijke feestdagen denk, zie ik de kerstdagen als een groot feest. Weken van tevoren worden de winkelstraten versierd met kerstbomen en extra lichtbanen. In allerlei huiskamers branden de kaarsen en hangen er sterren voor de ramen.
De sfeer wordt in die donkere dagen alsmaar warmer en intiemer. Op radio, tv en sociale media klinkt kerstmuziek. Voor een deel commercie, maar ook in de kerken zingen we over de geboorte van het Kindeke in de stal. De aandacht voor Kerstmis is enorm. Niemand ontkomt er aan, bijna iedereen weet wat we vieren en waarom.
Pasen moet het met beduidend minder toeters en bellen doen. Natuurlijk zijn er paasbrunches, paasweekendjes weg. En paasfestijnen en -vuren. Voor mij is Pasen van een heilige betekenis. Een religieuze gebeurtenis die mij draagt en prikkelt en me zicht geeft op een leven voorbij het graf, voorbij het vuur, niet alleen rond de Goede Week.
Pinksteren is het geheimzinnige feest van de Geest. Nu ik ouder word, raak ik er steeds meer in geïnteresseerd. Het lijkt vaag, nogal mysterieus en ongrijpbaar. Door grote en kleine ervaringen met leven, liefde en dood wint het begrip geestkracht steeds meer aan gewicht. Laat staan Heilige Geest-kracht!
Tussen Pasen en Pinksteren is het dan nog even Hemelvaartsdag. Op een gewone donderdag… Er zijn wel vieringen, maar die worden meestal mondjesmaat bezocht. Hemelvaart is een kerkelijke snipperdag.
Ik kom zelf uit een gezin waar alle zondagen en christelijke feestdagen zonder uitzondering stijlvol werden gevierd. We droegen ‘zondagse’ kleren en schoenen. Er was witbrood (in plaats van bruin), soms waren er krentenbollen en gekookte eieren. Op straat voetballen mocht niet, wandelen wel. De televisie bleef uit, maar er werd geluisterd naar koorzang, orgelspel en het nieuws op Hilversum 1.
Zou Hemelvaartsdag uit de gratie gevallen zijn omdat we ons bijna niets kunnen voorstellen bij het woord ‘hemel’?
Maar op Hemelvaartsdag mocht opeens alles wat anders niet mocht. Ik weet nog steeds niet goed waarom. Eigenlijk was het toch een soort verraad aan een indrukwekkende goddelijke gebeurtenis. Bovendien was en is de hemel een populair en erg geliefd beeld in mijn leven.
Op de lagere school leerde ik een liedje dat grote indruk maakte, omdat ik het zo concreet voor me zag: “Op een lichte wolkenwagen werd de Heer van d’aard gedragen…” In Handelingen 1 staat dat Jezus nog een laatste woord had voor zijn leerlingen, “en toen werd Hij voor hun ogen omhoog geheven en opgenomen in een wolk, zodat ze Hem niet meer zagen”. En met de wolk vertrok Jezus naar de hemel… Die wolk was dus een taxi naar God, fantaseerde ik.
In de oude Catechismus stond de vraag: “Waartoe zijn wij op aarde?” Het goede antwoord was: “Wij zijn op aarde om God te dienen en daardoor in de hemel te komen.”
Ik heb een soort hemelgeloof. Door mijn werk kom ik regelmatig op begraafplaatsen om een uitvaart te begeleiden. Laatst sprak ik met een man die met een speciale kraan een graf dolf. Hij zag dat ik naar boven staarde en zei: “Zoek je het geluk daarboven? Ik zoek het toch maar liever bij de dingen hier beneden.”
Er ontstond een gesprek en ik vroeg hem: “Heb jij echt plezier in je werk? Elke dag maar weer naar een begraafplaats…” De man keek me aan en antwoordde met een glimlach: “Veel te veel mensen begraven God in de hemel. Ik draag een steentje bij aan het begraven van mensen in de aarde.”
Een filosofisch antwoord, waar ik in eerste instantie geen raad mee wist. Later bedacht ik: de man op de begraafplaats ziet de scheiding tussen God in de hemel en de mens op aarde als iets absoluuts. Alsof er geen verbinding is, geen relatie tussen God en mensen.
Zou Hemelvaartsdag uit de gratie gevallen zijn omdat we ons bijna niets kunnen voorstellen bij het woord ‘hemel’? Mijn kleinkind Fos gaat niet naar de kerk, maar zit wel op een christelijke school. De juf van groep 5 had de kinderen de opdracht gegeven welke vraag zij aan God wilden stellen.
Fos had geschreven: “Lieve God, ik wil graag iets weten: hoe is het in de hemel? Ik weet dat het er fijn is, maar welk soort fijn? Wat gebeurt er eigenlijk als het regent?”
Misschien dat ik te ruimtelijk denk, dat we te ruimtelijk denken. Alsof de hemel de bovenste verdieping is van een duizelingwekkende Babylonische torenflat. Wanneer er in de Bijbel wordt gezegd dat wij de dingen moeten bedenken zoals die boven zijn, wordt er niet bedoeld dat wij de dingen beneden de rug toekeren. Integendeel!
Hemel… de dingen die boven zijn… Onze Vader, die in de hemelen zijt… die zaken staan niet los van de aarde. De bestemming van de aarde is het om als in de hemel te worden; om Gods bedoeling te worden. Dat is het! Hemel betekent: God en mensen samen en niets daartussen. Ik reken op een hemelse liefde van God die geen grenzen, geen afstand en geen scheiding kent.
