18 februari was in 2012 geen Aswoensdag, maar een dag met een feestelijk rood randje. Aartsbisschop Wim Eijk werd op die dag kardinaal gecreëerd. Een grote eer – al zag hij dat zelf anders.
Morgen is het Aswoensdag. Veel katholieken gaan op deze dag naar de kerk om de Veertigdagentijd, een periode van bezinning en inkeer, af te trappen. Met een askruisje op het voorhoofd en het “gedenk dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren” in de oren is deze dag meestal niet de vrolijkste op de kalender.
Blue Monday, de door reclamebureaus uit de duim gezogen ‘meest deprimerende dag van het jaar’, kan wel inpakken: de katholieke traditie heeft er zo een met échte inhoud.
In 2012 was 18 februari juist wel een feestelijke dag. Het was toen weliswaar ook geen Aswoensdag – dat was de 22ste – maar vooral omdat er op die dag een consistorie plaatsvond, waarbij paus Benedictus XVI 22 geestelijken kardinaal creëerde. Een dag niet in het teken van het askruisje, maar van de rode solideo, zoals het kenmerkende hoofddekseltje van de kardinalen heet.
Een van de uitverkorenen was Wim Eijk, de aartsbisschop van Utrecht. Hij werd daarmee de enige kiesgerechtigde kardinaal van Nederland, aangezien kardinaal Ad Simonis enkele maanden eerder tachtig was geworden en dus te oud voor conclaafdeelname.
Eijk werd de achtste Nederlandse kardinaal in de geschiedenis. Veel van zijn voorgangers waren ook aartsbisschop van Utrecht geweest. Dat zijn zetel in de Domstad staat, betekende echter niet dat hij van een kardinaalshoed verzekerd was.
“Mgr. [Jan] de Jong was de eerste aartsbisschop van Utrecht die kardinaal werd. Dat was in 1946 als blijk van erkentelijkheid voor zijn moedige optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog”, vertelt Eijk in 2012 in een interview dat daags voor zijn kardinaalscreatie in KN verscheen.
“Ik wil allereerst benadrukken dat het kardinaalschap een dienst is aan Christus en zijn Kerk en aan de paus.”
“Hij heeft toen openlijk geprotesteerd tegen de deportaties van joden. Hoewel ook zijn opvolgers kardinaal waren of werden is aan het aartsbisdom vanouds geen kardinaalshoed verbonden. Het had dus helemaal niet gehoeven.”
Het kardinaalschap zou je dus zeker een eer kunnen noemen, al vindt de immer nuchtere Eijk dat niet zo belangrijk. “Dat is het misschien ook wel, maar ik wil allereerst benadrukken dat het een dienst is aan Christus en zijn Kerk en aan de paus”, aldus de Utrechtse prelaat in KN.
Amper een jaar later kon hij als kardinaal al aan de bak, toen Benedictus XVI geheel onverwachts zijn terugtreden als paus wereldkundig maakte. Vorig jaar trok hij zich na het overlijden van Franciscus opnieuw terug in de Sixtijnse Kapel met zijn collega-kardinalen om diens opvolger te kiezen.
Waarschijnlijk was dat ook de laatste keer. Paus Leo XIV is pas 70: het is te hopen dat kardinaal Eijk, zelf 72, de leeftijdsgrens voor het stemrecht passeert voordat de Kerk weer een nieuwe paus nodig heeft.
Lees hier het interview met toen nog kardinaal-elect Wim Eijk uit 2012.
