Redacteur
De Frères de La Salle kwamen in 1937 op Aruba missiewerk verrichten. Hoewel de laatste broeder meer dan twintig jaar geleden is vertrokken, is hun nalatenschap nog steeds zichtbaar op Aruba. “Wat zij hebben betekend is van onschatbare waarde voor onze samenleving.”
De Nederlandse Diet Booi (87) woont al 63 jaar op Aruba. Ze maakt deel uit van een werkgroep van oud-leerlingen en andere betrokkenen die zich inzet om het erfgoed van de Frères de La Salle, in Nederland bekend als de Broeders van de Christelijke Scholen, zichtbaarder te maken.
De reden hiervoor zijn volgens haar de bijzondere sporen die de Nederlandse broeders – veelal afkomstig uit Noord-Brabant – op het eiland hebben achtergelaten. Sinds hun komst boden de broeders onderwijs en vorming aan generaties Arubanen. In totaal kwamen er in de loop der jaren 62 broeders naar het eiland. In het jaar 2000 keerden de laatste drie vanwege hun leeftijd definitief terug naar Nederland.
De frères namen in Aruba scholen over, stichtten nieuwe onderwijsinstellingen en gaven les in vrijwel alle districten. Het onderwijs was volledig Nederlandstalig en sloot nauw aan bij het onderwijssysteem in Nederland, vertelt Booi. Daardoor konden Arubaanse leerlingen gemakkelijk doorstromen naar vervolgopleidingen in Europa. Daarnaast waren de frères actief in de ziekenzorg en de gehandicaptenzorg.
Booi zet zich al vele jaren in voor kwetsbare groepen in de Arubaanse samenleving, mede ingegeven door haar katholieke geloof. Tijdens haar werk in de sociale sector kwam ze veel in contact met oud-leerlingen en religieuzen. Die ontmoetingen vormen nu de basis voor het initiatief om de nalatenschap van de broeders opnieuw onder de aandacht te brengen.
Volgens haar reikt die nalatenschap verder dan onderwijs alleen. “Op ons eiland spreken de mensen, en vooral die van de wat oudere generatie, nog altijd met veel waardering over deze religieuzen. De frères hebben bijgedragen aan de vorming van een stabiele samenleving. Veel mensen uit die tijd hebben dankzij hen hun weg gevonden in het leven, sommigen zelfs tot in de politiek of het hoogste ambt.”
‘Op ons eiland spreekt vooral de wat oudere generatie nog altijd met veel waardering over deze religieuzen’
Zo is een oud-leerling later gouverneur van Aruba geworden, vertelt Booi. Vele anderen vonden via het onderwijs van de frères hun weg naar medische opleidingen, het priesterschap of maatschappelijke functies. Een belangrijk kenmerk van hun aanpak was volgens Booi de combinatie van onderwijs, zorg en persoonlijke aandacht. “Ze keken echt naar de persoon achter de leerling.”
Ook oud-leerling Tito Sapuana (77) vertelt dat het onderwijs van de broeders veel verder reikte dan alleen de klaslokalen. Hij herinnert zich frère Eduardo, die na schooltijd verhalen vertelde die de leerlingen ademloos aanhoorden. “Iedere dag maakte hij schoon en daarna begon hij spontaan verhalen te verzinnen”, vertelt hij.
Sport, muziek en toneel maakten integraal deel uit van het schoolleven. Een andere broeder, frère Gerardo, richtte sportteams op en zorgde ervoor dat leerlingen, ongeacht hun achtergrond, konden deelnemen aan activiteiten. De invloed van de broeders bereikte ook het sociale en culturele leven van het eiland.
Zo richtte frère Alexius een zanggroep op, de Troepialen, genoemd naar een inheemse vogel. De groep groeide uit tot een belangrijk cultureel initiatief waarin ook toneel en later zelfs poppentheater een plaats kregen. Frère Alexius stimuleerde het gebruik van de landstaal in liederen, wat uiteindelijk zou bijdragen aan het ontstaan van het Arubaanse volkslied.
Het werk van de broeders is nog altijd concreet zichtbaar in de Arubaanse samenleving, benadrukt Booi. Zo is in het voormalige klooster van de frères, Huize de La Salle, tegenwoordig de universiteit van Aruba gevestigd. Een ander gebouw dat ooit van de broeders was, is een verzorgingshuis geworden.
Andere gebouwen kregen sociaal-maatschappelijke bestemmingen, vertelt Booi, waaronder een opvang voor vrouwen in nood. “Vaak zijn religieuzen in verband gebracht met misbruikschandalen. Wij sluiten onze ogen niet voor wat er is gebeurd, maar wat deze mensen voor Aruba hebben betekend, overstijgt dat. Het laat zien dat religieuzen ook een enorme positieve bijdrage hebben geleverd aan onderwijs, cultuur en geloofsbeleving.”
Booi en haar werkgroep hopen dat hun project ook in Nederland aandacht krijgt. In 2027 willen zij drie projecten lanceren: een monument voor de broeders op een historische locatie, een gedenkboek en een documentaire.
Met dat laatste moet een breder publiek worden bereikt. Voor Booi komen de plannen van de werkgroep vooral voort uit een groot gevoel van dankbaarheid. “Deze mensen hebben zoveel gegeven”, zegt zij. “Het is belangrijk dat toekomstige generaties weten wie zij waren en wat zij hebben betekend. Want wat zij hebben betekend, is van onschatbare waarde voor onze samenleving.”
