Eenzaamheid is een groot probleem onder zowel jongeren als ouderen. Kan meer ontmoeting tussen beide leeftijdscategorieën, bijvoorbeeld in de parochie, soelaas bieden? “Het is belangrijk om open te staan voor een andere aanpak.”
Veel mensen in onze maatschappij voelen zich eenzaam: een op de tien Nederlanders lijdt onder “sterke eenzaamheid”, concludeerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2023.
Volgens het overheidsprogramma Een tegen Eenzaamheid zijn het met name “jongeren en de alleroudsten” die hierdoor getroffen worden. De eenzaamheid onder deze leeftijdsgroepen is enorm: bijna een kwart van de 16- tot 25-jarigen en maar liefst de helft van alle 75-plussers (en zelfs 60 procent van de 85-plussers) worstelt met eenzaamheid.
Eenzaam zijn is niet alleen mentaal zwaar, maar kan zelfs fysieke gevolgen hebben. Emiel Hoogendijk, onderzoeker bij het Amsterdam Universitair Medisch Centrum, deed daar in 2024 onderzoek naar.
“Eenzaamheid is bij ouderen aantoonbaar slecht voor hun gezondheid”, licht hij toe op de website van het UMC. “Het leidt tot stress, en dat is slecht voor het immuunsysteem. Wanneer het immuunsysteem verslechtert, leidt dat tot meer ziekten.”
In het licht van de aankomende Werelddag voor Grootouders en Ouderen op 27 juli spoort het Vaticaanse Dicasterie voor Leken, Gezin en Leven plaatselijke geloofsgemeenschappen aan om vieringen te organiseren die “bezoeken en mogelijkheden tot ontmoetingen tussen verschillende generaties promoten”.
Sinds paus Franciscus deze Werelddag in 2021 instelde, wordt deze kerkelijke themadag jaarlijks gevierd op de vierde zondag van juli, rond de feestdag van de heiligen Joachim en Anna, Jezus’ grootouders.
Volgens Elise Bangma-Mertens, medewerker Huwelijk en Gezin bij het aartsbisdom Utrecht, zijn de ontmoetingen die het dicasterie aanprijst van belang voor beide generaties. Voor parochies is het daarom waardevol om te kijken of zij daarbij een rol kunnen spelen. Een parochie is tenslotte een maatschappelijk trefpunt waar mensen van alle leeftijden en alle mogelijke achtergronden samen kunnen komen.
“De ouderen in onze samenleving hebben veel ervaring met het leven. Ze hebben belangrijke lessen geleerd en praktische wijsheden opgedaan. Ze hebben hard gewerkt en verlies en vreugde gekend”, legt Bangma-Mertens uit.
Jongeren kunnen ouderen helpen om te genieten van de nieuwe dingen in het leven.
“De jongere generatie heeft veel om te kiezen. Dat maakt het leven soms ingewikkeld. Ze kunnen leren om zich te focussen en voor dat ene volledig te gaan. Vriendschappen zijn soms vluchtig, vaak via sociale media en telefoon.”
“De ouderen kunnen laten zien hoe persoonlijk contact en echt tijd doorbrengen met een ander vriendschappen kan verdiepen”, vervolgt ze. “En dat dat dus ook betekent dat je soms dingen moet laten en niet alles kan doen wat je zou willen.”
Andersom kunnen jongeren ook ouderen het nodige leren. “Jongeren zijn meer open, durven te zeggen wat ze denken en zijn niet bang om ‘anders’ te zijn. Ze kijken met andere ogen en met een ander perspectief naar de wereld”, weet Bangma-Mertens.
“Ze kunnen ouderen helpen om te genieten van de nieuwe dingen in het leven, om open te staan voor het onbekende en zich daar niet door te laten afschrikken. Ze belichten onderwerpen vanuit meerdere perspectieven en kunnen zo de blik van een ouder iemand verbreden en verrijken.”
In de praktijkDrie tips om oud en jong aan elkaar te koppelenIn parochies liggen vaak volop kansen om ouderen en jongeren elkaar te laten ontmoeten. Maar hoe benut je die kansen, en wat kan helpen om ze te laten slagen? Elise Bangma-Mertens geeft drie adviezen: 1. Maak het expliciet “Nodig parochianen uit om elkaar beter te leren kennen. Het is vaak makkelijker om op iemand af te stappen die bij dezelfde leeftijdscategorie als jij hoort. Dat voelt natuurlijker en is daardoor eenvoudiger. Benoem dus expliciet dat generaties elkaar ook kunnen leren kennen en faciliteer dat bijvoorbeeld tijdens het koffiedrinken na de Mis. Het kan helpen om kaartjes met vragen neer te zetten op de tafels om te helpen een gesprek op gang te brengen.” 2. Zorg voor openheid “Het is prima om activiteiten te organiseren voor een bepaalde doelgroep. Maar zorg ervoor dat er ook genoeg activiteiten zijn die echt open zijn voor iedereen. Denk aan de woordkeuze in een uitnodiging en probeer een divers team van vrijwilligers, die eigen leeftijdsgenoten persoonlijk kunnen uitnodigen, in te zetten. Probeer het ook haalbaar te maken voor alle generaties door te zoeken naar een geschikte dag en tijd, zodat niet bij voorbaat een doelgroep al is uitgeschakeld.” 3. Sta open voor nieuwe dingen “Probeer jongeren of studenten betrokken te krijgen bij de bezoekgroep in de parochie. En laat ze dan ook ideeën aandragen of initiatieven nemen. Het is belangrijk om open te staan voor nieuwe dingen of een andere aanpak. Zelfs als iets toch niet blijkt te werken, is er vertrouwen gesteld in de jongeren en dat is belangrijk.” |
Dit artikel kwam tot stand met steun van het Instituut voor Huwelijk, Gezin en Opvoeding (IHGO).
