Nadat moordpartijen en etnisch geweld haar thuisland Burundi uiteenscheurden, verloor Marguerite Barankitse bijna haar geloof in een liefdevolle God. Maar ze wist haat in liefde om te zetten door talloze wezen te redden, juist vanuit haar katholieke geloof.
Nadat ze tientallen vrienden, familieleden en collega’s geëxecuteerd zag worden, zei Marguerite Barankitse in 1993 in een kapel in Burundi tegen God dat ze niet meer geloofde dat Hij liefde was. “Hoe kon God die moordenaars creëren?” vroeg ze zichzelf in tranen af.
Nadat massale moordpartijen en etnisch geweld haar thuisland uiteenscheurden, vluchtte Barankitse met 25 kinderen – zowel Hutu’s als Tutsi’s – naar de veiligste plek die ze kon bedenken: een katholieke kerk. Maar haar geloof was zwaar op de proef gesteld.
“Ik voelde me gebroken. Na zoveel moorden en de dood van mijn vrienden en familie, had ik mijn stem en mijn levenslust verloren”, vertelt ze.
Toen hoorde ze een van de kinderen die ze had gered: “Wij leven nog. Wij zijn hier.”
“Op dat moment werd ik eraan herinnerd dat God liefde is,” zegt Barankitse. “Ik wist dat God mij niet had verlaten en ik bad om de kracht om eropuit te gaan.”
In de jaren daarna zou ze nog meer geweld en dood meemaken. Toch werd dit een bepalend moment in haar leven. Beginnend met de 25 kinderen die ze redde, zou Barankitse uiteindelijk tienduizenden kinderen redden en opvoeden.
Ze richtte een organisatie op: Maison Shalom. Die voorziet niet alleen in de praktische behoeften van de kinderen, zoals onderdak, onderwijs en gezondheidszorg. Barankitse leert de kinderen ook lief te hebben en te vergeven, over etnische grenzen heen.
‘Haat zal nooit het laatste woord hebben. Niet zolang wij liefde beoefenen’
“Vanaf het begin was Maison Shalom meer dan een opvanghuis. Het is een gemeenschap waar ieder kind erbij kan horen, ongeacht etnische afkomst”, aldus Barankitse. Ze had met eigen ogen de vernietigende kracht van haat gezien en wilde die vicieuze cirkel doorbreken.
“Haat vernietigt en ik vroeg mezelf af: wat kan ik doen om kinderen op te voeden die deze cirkel zullen doorbreken? Mijn antwoord was om kinderen groot te brengen met mededogen, vergeving en liefde. Liefde is niet slechts een gevoel; het is een kracht die uit het puin van oorlog een toekomst opbouwt. En ik weet dat ik nooit kan opgeven, omdat de kinderen die ik help mij de kracht en moed geven om telkens weer op te staan. Hun veerkracht inspireert mij elke dag.”
Barankitse liep door oorlogsgebieden om wezen te redden – zelfs kinderen van wie anderen vonden dat ze niet de moeite waard waren om te redden. “Ik haalde kinderen weg tussen stapels dode lichamen, omdat deze kinderen het verdienden om te leven, met waardigheid behandeld te worden en vrede op te bouwen.”
“Op een dag trof ik een moeder aan die bij een granaataanval was omgekomen, met haar vier maanden oude baby op haar rug vastgebonden. De baby was ernstig gewond en mensen zeiden dat ik hem moest achterlaten, maar ik wist dat ik niet kon opgeven.” Ondanks zijn verwondingen bleef de baby in leven. “Ik ben er trots op te kunnen zeggen dat hij is opgegroeid tot een succesvolle jongeman.”
‘Christen zijn gaat niet alleen over naar de kerk gaan en bidden; het gaat erom de waardigheid van ieder mens te herstellen’
“Soms betekent liefde dat je moet gaan staan voor degenen die hulp nodig hebben”, vervolgt ze. “Niemand kan liefde tegenhouden. Tot op de dag van vandaag blijft dat mijn manier om sterk te blijven tegenover geweld en haat.”
In 1996 beleefde Barankitse opnieuw een “diepe spirituele crisis” na weer een golf van moorden en de dood van een van haar beste vrienden. “Ik bracht een maand door in gebed en kwam nederig terug, met het besef dat ik slechts een klein instrument ben in Gods handen”, vertelt ze. “Daarom blijf ik God vragen mij voldoende kracht te geven om zijn werk voort te zetten.”
Zelfs nadat zij in 2015 vanwege geweldsdreigingen haar vaderland moest verlaten, zette Barankitse haar werk voort, gemotiveerd door haar geloof. Ze verliet Burundi en ging naar Rwanda, waar ze Oasis of Peace oprichtte, een organisatie die meer dan 70.000 Burundese vluchtelingen heeft geholpen.
“Mijn geloof heeft mij geleerd dat wij uit liefde zijn geschapen en dat God ons voldoende kracht geeft”, zegt Barankitse. “Daar vond ik mijn glimlach en mijn vreugde, zelfs in de donkerste momenten.”
‘Mijn hoop is dat ik anderen kan inspireren door ze de kracht van liefde te laten zien’
Het werk van Barankitse is geworteld in haar katholieke geloof. “Christen zijn gaat niet alleen over naar de kerk gaan en bidden; het gaat erom de waardigheid van ieder mens te herstellen. Je kunt iemand voedsel of kleding geven, maar als die persoon geen waardigheid heeft, heeft hij niets.”
“Door mijn liefde te tonen aan de mensen om mij heen, probeer ik iedereen zijn waardigheid terug te geven. Zo bouw ik aan een toekomst waarin geen enkel kind hoeft te lijden zoals mijn familie en vrienden hebben geleden. Haat zal nooit het laatste woord hebben. Niet zolang wij liefde beoefenen.”
De katholieke leer, zegt Barankitse, “zegt ons dat ieder mens geschapen is naar het beeld van God en eerbied en liefde verdient. Dat geloof vormt de basis van al mijn werk”.
“Wanneer ik een kind zie dat door geweld wees is geworden, zie ik een kind van God. Wanneer ik een vrouw ontmoet die verkrachting heeft overleefd, zie ik een persoon van oneindige waarde. Wij verdienen allemaal liefde, mededogen en waardigheid.”
‘Laten wij van Jezus leren onze naaste, de mensen en de wereld te bekijken met de ogen van God’
Barankitse zet haar werk elke dag voort door Oasis of Peace verder uit te bouwen en overal ter wereld haar verhaal te vertellen. “Mijn hoop is dat ik anderen kan inspireren door ze de kracht van liefde te laten zien.”
“De wereld kan je dingen laten zien die je tot wanhoop drijven – ik heb ze met eigen ogen gezien”, zegt ze tot slot. “Ik ben gedwongen toe te kijken hoe vrienden werden vermoord, ik heb verminkte kinderen in mijn armen gehouden en ik ben als vluchteling uit mijn land gevlucht. Toch geloof ik nog steeds dat liefde sterker is.”
