<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Commentaar

Misbruikbeleid paus roept vragen op

KN Redactie 11 februari 2016
image

Dat schrijft de Amerikaanse vaticanist John Allen op cruxnow.com. Aanleiding is de geringe aandacht die het Vaticaan aan preventie besteedt in de trainingsdagen die sinds 2001 voor nieuwe bisschoppen worden georganiseerd.

‘Meer dan verbaasd’

Allen schrijft “meer dan verbaasd” te zijn dat daarbij geen enkele rol is weggelegd voor de Pauselijke Commissie voor de Bescherming van Minderjarigen. Die werd door paus Franciscus in het leven geroepen om bisdommen en religieuze gemeenschappen te helpen om effectief misbruikbeleid te ontwikkelen.
Daartoe behoort onder meer het inventariseren en bevorderen van ‘best practices’ en het bevorderen van ‘accountability’ van bisschoppen.
De commissie wordt geleid door kardinaal Sean O’Malley van Boston, alom geprezen om zijn aanpak van het door grootschalig misbruik getroffen Amerikaanse aartsbisdom.

Tegenstelling

“Wat heeft het voor zin een commissie te vormen om de beste praktijken te bevorderen, een van de meest geloofwaardige leiders in het misbruikthema aan het hoofd te stellen en haar vervolgens niet de nieuwe leiders toe te laten spreken die deze ervaringen moeten implementeren?”, vraagt Allen zich af.
Die vraag wordt versterkt door de opmerking van kardinaal Marc Ouellet, prefect van de Congregatie voor de Bisschoppen, dat misbuikpreventie tot de belangrijkste uitdagingen van nieuwe bisschoppen behoort. Ouellet presenteerde vorige week maandag het programma van de recente training van de zogenaamde ‘babybisschoppen’.

Juridische benadering

Daarbij kwam misbruikpreventie nauwelijks aan bod en zeker niet met praktijkvoorbeelden, aldus Allen. Monsignore Tony Anatrella, psychotherapeut en als adviseur aan verschillende pauselijke raden verbonden, belichtte als een van de sprekers vooral de kerkjuridische kanten van de zaak. Wat in de media voor wereldwijde consternatie zorgt is zijn juridische vaststelling dat bisschoppen, tenzij dat in de nationale wetgeving anders is bepaald, niet verplicht zijn misbruik bij de burgerlijke overheid te melden.
“Het is een legalistische benadering van een gevoelig onderwerp, eentje die de Kerk en haar leiders alleen maar moeilijkheden heeft bezorgd”, aldus Allen. “Je vraagt je af waarom het deel uitmaakte van de trainingssessie.”

Basiskennis

Allen legde de vraag wat nieuwe bisschoppen van misbruik moeten weten voor aan monsignore Stephen Rossetti, bestuurslid van het Centrum voor Kinderbescherming van de pauselijke Gregoriana Universtiteit.
Volgens hem moeten bisschoppen allereerst leren hoe zij met slachtoffers moeten omgaan, wanneer er sprake van misbruik is, hoe om te gaan met daders en het risico van herhaling, hoe barmhartig te zijn zonder het misbruik toe te laten, wat effectieve preventiemethoden zijn en wat het kerkelijk recht erover zegt.
Volgens Allen is alleen dat laatste aan de orde gekomen.

Kritiek van slachtoffer

De vermaarde vaticanist wijst in zijn stuk op de non-actiefstelling van Peter Saunders, misbruikslachtoffer en door paus Franciscus persoonlijk benoemd in de misbruikcommissie. Saunders, die nog in therapie is vanwege het misbruik, uitte zich vorig jaar op zijn zachtst gezegd zeer ondiplomatiek over curiekardinaal Pell. Die zou misbruikzaken niet goed hebben afgehandeld. De Australische onderzoekscommissie heeft daar echter nog geen bewijs voor gevonden.
Maar pijnlijker werd het toen Saunders ook zijn ongenoegen uitte over de door paus Franciscus persoonlijk doorgezette benoeming van de Chileense bisschop Juan Barros.

Meerdere beschuldigingen

Barros wordt van drie zaken beschuligd. Barros was met drie andere latere bisschoppen jarenlange beschermeling van Fernando Karadima, Chili’s meest beruchte misbruikpleger, die in 2011 door het Vaticaan voor het leven als priester is geschorst. Barros zou niet alleen getuige zijn geweest van misbruik door Karadima, maar zou ook een seksuele relatie met hem hebben gehad. Vervolgens zou hij als bisschoppelijk secretaris meldingen van misbruik tegen Karadima hebben doen verdwijnen. Barros assisteerde Karadima enkele jaren in diens vooral door de Chileense elite bezochte parochie.

‘Links complot’

Ondanks een storm van protest, onder meer van priesters en naar verluid enkele bisschoppen, besloot paus Franciscus de legerbisschop vorig jaar januari toch tot bisschop van Osorno te benoemen. Dat deed hij na een persoonlijk gesprek met Barros te hebben gehad, waarna hij de protesten tegenover Chileense gasten afdeed als links complot.

‘Bezorgdheid en ongeloof’

De kwestie lag zo gevoelig dat John Allen vorig jaar maart schreef dat Vaticaanse medewerkers vreesden dat het een kantelmoment zou kunnen vormen in de wereldwijde populariteit van paus Franciscus. Die medewerkers zijn aangesteld om publicitaire blunders zoals in de affaire Williamson in 2008 te voorkomen. Vijf leden van zijn eigen misbruikcommissie spraken zelfs hun “bezorgdheid en ongeloof” uit na Barros’ benoeming.
Een voor de hand liggend kantelmoment is volgens John Allen als de indruk ontstaat dat de paus terugkrabbelt van het zero tolerancebeleid ten aanzien van seksueel misbruik.

Slachtoffer geweerd

Die vraag kreeg vorig jaar september gewicht door de onthulling door Associated Press dat de huidige aartsbisschop van Santiago de Chili in een emailwisseling met een van de leden van de Raad van Kardinalen probeerde een van Karadima’s slachtoffers te weren als lid van de pauselijke misbruikcommissie.

‘Status van een heilige’

Pijnlijk was dat die kardinaal zijn voorganger is, Francisco Javier Errazuriz, die voor de rechtbank in 2010 heeft toegegeven jarenlang op de hoogte te zijn geweest van Karadima’s misbruik, maar dat weigerde te geloven omdat de priester “bijna de status van een heilige” had.
Daarmee sloeg hij bewust het persoonlijk oordeel in de wind van de kerkelijke functionaris die hij zelf onderzoek had laten doen naar de beschuldigingen. Een andere priester die de kardinaal had gewaarschuwd voor Karadima getuigde door Errazuriz voor “leugenaar” te zijn uitgemaakt.

‘Schade voor de Kerk’

Voor de rechter verklaarde Errazuriz dat voor zover hij zich had kunnen herinneren hij nooit had geprobeerd om slachtoffers van Karadima het zwijgen op te leggen. Maar uit de emailwisseling uit 2012-2013 tussen Errazuriz en zijn opvolger, kardinaal Ezzati, blijkt dat zij probeerden een van Karadima’s slachtoffers, Juan Carlos Cruz, te weren als spreker op een bijeenkomst voor Engelstalige bisschoppen en als lid van de misbruikcommissie. Zij vreesden dat Cruz de Kerk schade zou toebrengen, blijkt uit de door het aartsbisdom Santiago bevestigde emailwisseling.

‘Walgelijk’

Marie Collins, het tweede misbruikslachtoffer dat lid is van de misbruikcommissie, noemde het gedrag van beide kardinalen “walgelijk”. “Persoonlijk walg ik van de houding die deze kerkleiders aannemen ten aanzien van de Pauselijke Commissie en ten aanzien van een slachtoffer van misbruik”, schreef Collins in een email aan AP. Zij liet vorige week weten niet mee te hebben gestemd voor het op non actief stellen van Peter Saunders.

Topadviseur van de paus

In april 2013 werd Errazuriz door paus Franciscus benoemt als lid van de negenkoppige Raad van Kardinalen. Die is door de paus in het leven geroepen om de Romeinse curie te hervormen.
In maart 2015 benoemde de paus Juan Barros, die twee jaar hulpbisschop van Errazuriz in Valparaiso was geweest, ondanks hevige protesten, tot bisschop van Osorno.

Internationale verbazing

Zowel in 2014 als 2015 wekte paus Franciscus internationaal verbazing met de persoonlijke benoeming van kardinaal Godfried Danneels als deelnemer aan de beide Gezinssynodes. Danneels’ imago liep in 2010 ernstige schade op toen bleek dat hij probeerde het jarenlange seksueel misbruik door de Brugse bisschop Roger Vangheluwe van diens neef in de doofpot te stoppen. Danneels zou dat in meer dossiers hebben gedaan.
Ook het feit dat Jef de Kesel in 2014 het zero tolerancebeleid van de Belgische bisschoppenconferentie negeerde door een misbruikpriester een pastorale benoeming te geven, vormde om onnavolgbare redenen geen impediment voor diens benoeming, eind vorig jaar, tot aartsbisschop-primaat van België.

Rest de vraag van John Allen wat eigenlijk de bestaansreden is van de Pauselijke Commissie ter Bescherming van Minderjarigen.