Het bezoek van paus Franciscus aan België in 2024 bleek duurder dan verwacht: de Belgische bisschoppenconferentie komt 800.000 euro tekort. Dit weekend vindt daarom landelijk een extra collecte plaats om de kosten te dekken. Theoloog Jens Van Rompaey, onderzoeker aan de KU Leuven, vindt het niet rechtvaardig dat de Kerk de rekening bij de gewone gelovigen neerlegt.
“In eerste instantie heb ik bezwaar tegen het achterliggende kerkbeeld waarbij bisschoppen, als er ergens een groot financieel tekort wordt gevonden, die kosten eenvoudigweg afwentelen op de zondagse kerkgangers. Het houdt een beeld in stand waarbij leken, zoals dat cynisch klinkt, de taak hebben to pay, to pray and to obey. Leken mogen betalen, bidden en gehoorzamen. Ze worden hier gewoon voor een voldongen feit gesteld.”
“Daarbij mogen we niet uit het oog verliezen dat het pausbezoek meer was dan alleen een bezoek ter ere van de zeshonderdste verjaardag van de katholieke universiteiten. Het was ook een pastoraal bezoek én een PR-stunt.”
“Er mocht groots uitgepakt worden, het mocht geld kosten en de vitaliteit van de Kerk moest in beeld komen. Op zich is er met die verschillende doelstellingen niets mis. Maar je mag ze niet door elkaar halen en je moet beseffen dat dat geld kost.”
“Er is niets op tegen dat de reguliere kerkgangers bijdragen aan de Kerk en helpen de gemeenschap op te bouwen door hun financiële bijdrage, door hun vrijwilligerswerk en/of door hun gebed. Dat is echter iets anders dan grote financiële putten vullen waar ze niet noodzakelijk zelf om gevraagd hebben.”
Het is ondenkbaar dat men in een begroting voor een pausbezoek na twaalf maanden een tekort ontdekt en dat dan even wil oplossen met een collecte.
“Ik ben er niet van overtuigd dat alle praktiserende katholieken het noodzakelijk eens zijn met hoe en aan wat de Belgische Kerk geld uitgeeft. Met een bedrag van 800.000 euro zou heel veel psychologische nood gelenigd kunnen worden – die ook naar aanleiding van het pausbezoek weer in de kijker kwam.”
“We mogen ook niet vergeten dat het pausbezoek de Belgische Kerk met veel vragen heeft achtergelaten. Wat met de opvang van en bijstand voor slachtoffers van seksueel misbruik? Wat met de plaats van de Kerk in de moderne Belgische maatschappij? Ikzelf sta een meer bescheiden, maar missionaire Kerk voor. Dat is helemaal iets anders dan het peperdure Koning Boudewijnstadion vullen voor een pausmis.”
“Principes zoals transparantie en verantwoording blijven toch moeilijk ingang vinden. Het is ondenkbaar dat men in een begroting voor zoiets groots als een pausbezoek na twaalf maanden een tekort ontdekt en dat dan even wil oplossen met een collecte.”
“Anderhalve week geleden hoorden we in de evangelielezing op zondag over iemand die een toren wil bouwen en daarvoor eerst een begroting moet maken (Lc. 14,25-33). Het heeft voor mij in eerste instantie te maken met verantwoord (en gedeeld) rentmeesterschap over de tijdelijke goederen van de Kerk en over hoe we samen, in alle transparantie, de Kerk opbouwen.”
“Een tweede element lijkt me hoe we als kerkgemeenschap onze koers kiezen. Dat gaat niet alleen over mooie evangelische idealen, maar ook over waar en hoe concrete uitgaven gebeuren. Financiële putten graven voor grote PR-evenementen staat niet op mijn prioriteitenlijst. Uiteindelijk blijven ook voor praktiserende katholieken de kerkelijke structuren een doolhof, waar ze moeilijk aan uit kunnen, maar waar ze wel de rekening voor gepresenteerd krijgen.”
“Op 3 september uitte ik kritiek op deze aanpak van de bisschoppen in een opiniestuk in het weekblad Knack. Ik moest tijdens het schrijven denken aan een citaat van de auteur Sara Ahmed: ‘Als je moet roepen om gehoord te worden, dan horen ze je roepend.’ Een opiniestuk is een bijzonder genre dat soms ook de onmacht verwoordt om gehoord te worden. Dat je vandaag de dag nog steeds moet roepen om gehoord te worden in de Kerk, zegt volgens mij meer over de Kerk dan over mij als ‘bemoeizuchtige’ theoloog.”
