We kunnen er niet omheen: meer en meer jongeren raken geïnteresseerd in het katholieke geloof. Dat goede nieuws houdt ook een grote uitdaging in: hoe sluit je als Kerk aan bij deze nieuwe zoekers?
Sinds ik jong was, heb ik nooit anders geweten dan dat jongeren minder gelovig zijn dan ouderen. De gestaag vooruitschrijdende secularisatie was, met name in het christelijke Westen, een vanzelfsprekendheid. Het leek normaal dat het aantal mensen dat op zondag “nog” naar een viering ging alsmaar afnam.
Sinds een aantal jaren dient een nieuwe tendens zich aan bij de oudere tieners en de twintigers. In landen als Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wordt die zo duidelijk dat godsdienstsociologen er niet meer omheen kunnen. Ook in de nochtans zo seculiere Lage Landen wordt het langzaam maar zeker merkbaar.
Het aantal doopsels van baby’s blijft snel afnemen. Daar staat tegenover dat opvallend meer jongeren vragen om gedoopt of gevormd te worden. Het kerkbezoek van de jongste generatie, in het bijzonder in de katholieke Kerk, zit in de lift. Er is een duidelijk stijgende lijn in de verkoop van Bijbels. In tegenstelling tot wat gebruikelijk was, betreft het hier meer jonge mannen dan jonge vrouwen.
Zou het kunnen dat de mythe van de zelfmaakbaarheid zijn beste tijd heeft gehad? Krijgt het ongrijpbare van het mysterie opnieuw relevantie? Het is een feit dat van het christelijk geloof een vernieuwde aantrekkingskracht uitgaat. Een groeiende groep jonge mensen is geboeid door Jezus. Ook andere christelijke Kerken en religies merken een soortgelijke tendens.
Christen worden duurt een leven lang. Enthousiasme en goede wil zijn waardevol, maar volstaan niet
Als jezuïet-schrijver ben ik uiteraard maar wat blij met deze evolutie. Ze stelt mij en het team waarin ik werk in het Ignatiushuis in Amsterdam voor boeiende uitdagingen.
Die jongeren hebben – net als andere christenen – nood aan geloofsvorming. Christen worden duurt een leven lang. Enthousiasme en goede wil zijn waardevol, maar volstaan niet. Een langdurige en soms eisende inwijding is nodig.
Een meerderheid van de nieuwkomers geeft aan dat zij hiervoor vooral vertrouwen op influencers via Instagram en TikTok. Ik ben maar wat blij dat op die platforms meer en meer christelijke influencers zo actief zijn. Vaak doen zij dit met veel creativiteit en authenticiteit. Tegelijk is duidelijk dat die sociale-mediavorming niet altijd uitblinkt in subtiliteit, diepgang en coherentie.
Er is een snel groeiende interesse voor traditie en rituelen. Dit geldt overigens niet alleen voor de jongste generaties. De katholieke Kerk heeft heel wat in haar schatkist om toegang te bieden tot het mysterie. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat zij zo aantrekt.
De keerzijde van de medaille is dat soms al te vlot wordt teruggrepen naar een woordgebruik en naar praktijken die weliswaar mysterieus en dus aantrekkelijk zijn, maar die tegelijkertijd inhoudelijk maar moeizaam aansluiting vinden bij het gewone leven van die nieuwe zoekers. Ze gaan terug op een mensbeeld en een cultuur van langverleden tijden.
De kans is reëel dat dit er uiteindelijk toe leidt dat de nieuw ontdekte schat als irrelevant wordt afgewezen. Of dat er een scheiding ontstaat tussen de aangereikte religieuze ervaring en de andere domeinen van het leven van die jongeren.
Samengevat, de grote uitdaging is om midden in de soms complexe spanningsvelden van onze cultuur te gaan staan: traditie én eigentijdse cultuur, aloud mysterie én inculturatie, hart én verstand, duidelijke identiteit én openheid naar het andere.
Deze uitdaging is uiteraard niet nieuw. Ze is van alle tijden. Vanaf het begin van de Kerk hebben christenen hiermee geworsteld. Soms, ook in de eerste Kerk, ging dit gepaard met grote onrust en zelfs bikkelharde strijd.
Wellicht is het eigen aan deze tijd dat er een bijzonder grote verscheidenheid bestaat aan gevoeligheden hierin. Wat voor de een heerlijk is, stoot op grote weerstand en soms zelfs afkeer bij de ander. Dat geldt tussen de generaties en ook binnen de generaties. Niemand heeft hier de volledige waarheid in pacht. Iedereen kan leren van iedereen.
We gaan een boeiende tijd tegemoet.
Nikolaas Sintobin is jezuïet, internetpastor en schrijver.
