“Wanneer we te veel aan de liturgie sleutelen, lopen we het risico die te verdoven”, zei priester Samuele Marcantognini onlangs in KN. Maar, vraagt catechist Chris Vermazen zich af, lag het aan de liturgie dat mensen de Kerk de rug toekeerden, of aan andere dingen?
De Eucharistie is onmiskenbaar dé voedingsbodem voor het katholieke geloof en biedt uitzicht op een ware levensvervulling van alle gedoopten. Terecht beroept priester Samuele Marcantognini zich op de documenten van Vaticanum II voor een legitieme liturgische vernieuwing.
God moest een plaats krijgen binnen een postmoderne wereld van maakbaarheid waarin de mens voortaan centraal stond. Er is geen sprake van veranderingen in een tijdperk; een heel tijdperk veranderde, en dat is een wezenlijk verschil.
Het bestaansrecht van de Kerk is missie: evangelisering in al zijn facetten, met als enig doel Jezus Christus bekend te maken aan de wereld. Dat is een opdracht voor het hele volk van God, zoals het conciliedocument Lumen Gentium aangeeft.
Alle activiteiten binnen de Kerk (ook de liturgie) behoren dienstig te zijn aan deze opdracht tot missionering. In die zin worden wij allen geacht het geloof dusdanig te faciliteren dat er geen obstakels worden opgeworpen die dat doel verhinderen.
Binnen dit kader begrijp ik bepaalde uitspraken van Marcantognini niet. Zo heeft een priester binnen onze Kerk geen monopolie op de dienstverlening, maar oefent hij door het wijdingssacrament een bepaalde functie uit (leiden door te dienen, vergelijk Mt. 20,26-27 en 23,8-11).
De vraag is dus of mensen de Kerk verlieten door slechte liturgie.
In mijn gesprekken met dolende gelovigen merk ik dat men de inhoud van het geloof niet meer begreep en dat zaken niet of onvoldoende werden uitgelegd. Mensen gingen het kerkelijk leven als wezensvreemd aan het dagelijkse leven ervaren.
Paus Franciscus zei ooit: “Niet het volk heeft de Kerk verlaten, maar de Kerk heeft het volk verlaten, is naar zichzelf verwijzend geworden, klerikaal, losgekoppeld, niet langer evangeliserend, maar moralistisch, oordelend, bezig met haar eigen beeld, haar eigen licht weerkaatsend in plaats van het licht van Christus.”
"Christus bekend maken aan de wereld door het hele volk van God impliceert meer zichtbaar worden in de gehele samenleving."
Ik denk daarom dat we moeten oppassen geen ‘Kerk in de Kerk’ te creëren met een Mis die alleen bestemd is voor ingewijden. Paus Franciscus zag de Kerk als een veldhospitaal waar iedereen terechtkan, een Kerk die vuil is omdat ze zich naar buiten begeeft, en zich niet alleen bekommert om een gezocht schoonheidsideaal.
Als je verwijst naar de documenten van Vaticanum II voor de liturgie, dan lijkt het zinvol ook de destijds voorgestelde opwaardering van de leek mee te nemen. Het toen gepropageerde leerambt van de leek werd in de jaren na het Concilie onmiddellijk verstikt door het leerambt van de hiërarchie.
Ligt hier niet een reden dat de leek zich passief of onverschillig ging opstellen, geen verantwoordelijkheid nam voor missie en evangelisering? Het behoeft geen betoog dat hierdoor geen recht werd gedaan aan de sensus fidei, de charismata onbenut bleven en het beginsel van subsidiariteit geen kans kreeg.
Christus bekend maken aan de wereld door het hele volk van God impliceert meer zichtbaar worden in de gehele samenleving, in de jonge gezinnen, sportclubs en verenigingen.
Mail uw reactie naar [email protected]!
Daarin zijn priesters van het neocatechumenaat niet sterk, merk ik. ik kom ze niet tegen binnen de algemene kaders die de samenleving belangrijk vindt en mensen verbindt. Het synodale proces werd tot voor kort door hen evenmin met enthousiasme onthaald.
Chris Vermazen is catechist.
