Hij gold als ‘Franciscus’ man in de VS’: de Franse kardinaal Christophe Pierre. Nu hij 80 wordt, is de cruciale vraag: wie volgt hem op als ‘Leo’s man’ in Washington?
Er staat een verandering voor de deur voor de hoogste vertegenwoordiger van de paus in de Verenigde Staten. Kardinaal Christophe Pierre, apostolisch nuntius in de VS, wordt vandaag, 30 januari, 80 jaar. Algemeen wordt verwacht dat paus Leo XIV in de komende weken zijn ontslag zal aanvaarden.
Pierre is sinds 2016 nuntius in de Verenigde Staten; zijn pensionering zou een einde maken aan een loopbaan van bijna vijftig jaar in dienst van de diplomatieke missie van de Heilige Stoel.
De in Frankrijk geboren kardinaal, die opgroeide in verschillende Franstalige Afrikaanse landen, werd in 1970 tot priester gewijd in zijn thuisbisdom Rennes. Na zijn studie in Parijs en Rome trad hij in 1977 toe tot de diplomatieke dienst van de Heilige Stoel.
In de daaropvolgende twintig jaar werd hij achtereenvolgens uitgezonden naar Nieuw-Zeeland, Mozambique, Zimbabwe, Cuba en Brazilië, en vervolgens naar Zwitserland, waar hij werkzaam was bij de Europese zetel van de missie van de Heilige Stoel bij de Verenigde Naties in Genève. In 1995 promoveerde paus Johannes Paulus II hem tot apostolisch nuntius en titulair aartsbisschop. Pierre was achtereenvolgens nuntius in Haïti, Oeganda en Mexico.
In 2016 benoemde paus Franciscus hem tot nuntius in Washington. Pierre volgde daarmee de inmiddels omstreden aartsbisschop Carlo Maria Viganò op, die van 2011 tot 2016 nuntius in de Verenigde Staten was en in 2024 door het Vaticaan werd geëxcommuniceerd vanwege schisma.
Drie jaar eerder verklaarde kardinaal Pierre in een interview met persbureau CNS dat het portret van aartsbisschop Viganò in de nuntiatuur in Washington bleef hangen, ondanks diens opruiende uitspraken tegen paus Franciscus. “Wij zijn geen Amerikanen die standbeelden willen verwijderen. Wij respecteren de geschiedenis”, aldus Pierre.
Tijdens zijn ambtstermijn in de Verenigde Staten was kardinaal Pierre zonder twijfel de belangrijkste verdediger van paus Franciscus in het land. In 2023 werd hij benoemd tot lid van het College van Kardinalen.
Pierre, die paus Franciscus al kende uit diens tijd als aartsbisschop van Buenos Aires, merkte in datzelfde interview uit 2021 op dat Franciscus “geen dictator” is, maar eerder “een mobilisator”. Zijn belangrijkste drijfveer was volgens Pierre “de Kerk helpen om hier echt Kerk te zijn”.
In zijn regelmatige toespraken tot de plenaire vergaderingen van de Amerikaanse bisschoppen legde kardinaal Pierre vaak de nadruk op de toepassing van de accenten en prioriteiten van paus Franciscus, met name de synodaliteit – die hij tegenover CNS omschreef als “een uitdrukking van de kracht van de Kerk”.
Als apostolisch nuntius nam het toezicht op de benoeming van bisschoppen in de Verenigde Staten een groot deel van zijn tijd in beslag. Onder de bisschoppen genoot hij veel respect vanwege zijn vermogen kandidaten te identificeren die voldeden aan de kwaliteiten die paus Franciscus in bisschoppen zocht, en die tegelijk minder geneigd waren polarisatie of ideologische tegenstellingen aan te wakkeren.
Na zijn pensionering zal kardinaal Pierre naar verwachting zijn tijd verdelen tussen zijn geboorteland Frankrijk en Rome.
Volgens geruchten zal zijn opvolger tegen het voorjaar in Washington aantreden, wat zou betekenen dat diens eerste toespraak tot de Amerikaanse bisschoppen kan plaatsvinden tijdens hun plenaire vergadering in juni in Orlando.
Wie het wordt, is nog geheel onzeker. Wel staat vast dat paus Leo, als eerste in Amerika geboren opvolger van Petrus, grote belangstelling zal hebben voor deze benoeming.
Van de nieuwe apostolisch nuntius wordt verwacht dat hij volledig ‘de man van paus Leo’ in de Verenigde Staten zal zijn, net zoals kardinaal Pierre dat was voor paus Franciscus. Hij zal waarschijnlijk toezicht houden op de benoeming van aartsbisschoppen voor enkele grote Amerikaanse bisdommen, zoals Chicago en Los Angeles, evenals op de opvolging van een groeiend aantal bisschoppen van de babyboomgeneratie die hun pensioen naderen.
Daarnaast zal de nieuwe nuntius de belangrijkste verbindingspersoon zijn tussen paus Leo en president Donald Trump, vooral nu het immigratiebeleid van diens regering steeds meer weerstand oproept bij de Amerikaanse bisschoppen en in Rome.
Ook zal hij de taak krijgen de kerkelijke eenheid te bevorderen in een tijd waarin sommige bisschoppen zich steeds vrijer uitlaten zonder brede consultatie en collegialiteit – recent nog zichtbaar toen drie Amerikaanse kardinalen zich buiten de bisschoppenconferentie om in het politieke debat mengden, met het risico op verdere verdeeldheid binnen het episcopaat.
Uiteindelijk lijkt het er echter op dat paus Leo, gezien zijn tot nu toe getoonde leiderschapsstijl, minder behoefte heeft aan een verdediger dan aan een diplomaat die hem kan helpen de Kerk samen te brengen.
