Hoofdredacteur
Paus Leo XIV heeft de Mexicaans-Amerikaanse Montse Alvarado benoemd tot prefect van het Vaticaans Dicasterie voor Communicatie. Wat maakt haar benoeming bijzonder? En voor welke uitdagingen zal zij komen te staan?
Ze omschrijft het zelf als “een deur die openging zonder te kloppen”. Voor velen kwam de benoeming van Montse Alvarado als een verrassing; voor haarzelf nog wel het meest, zo stelde ze in een verklaring. “Hoewel deze benoeming onverwacht was, ontvang ik haar met een oprecht verlangen de Heilige Vader te dienen bij het begin van zijn pontificaat.”
Maria Montserrat Alvarado, roepnaam Montse, werd geboren in 1986 in Mexico-Stad. Ze groeide op in Miami. Daar en later in Washington – waar zij nu nog woont en werkt – studeerde zij politicologie. In 2008 werd ze Amerikaans staatsburger.
Om meerdere redenen is de Vaticaanse benoeming van Alvarado opmerkelijk. Om te beginnen is ze met haar 39 jaar veruit de jongste prefect van een dicasterie. Ze is bovendien de eerste niet tot een zusterorde behorende vrouw die zo’n Vaticaanse afdeling gaat leiden. Paus Franciscus had er weliswaar al werk van gemaakt om meer vrouwen en leken op dergelijke topfuncties te benoemen, maar de combinatie vrouw én leek is toch een primeur.
Wat haar benoeming daarbij saillant maakt, is dat haar huidige werkgever – de Amerikaanse nieuwszender ETWN – te boek staat als stevig rechts-conservatief en onder het pontificaat van Franciscus ook ruim baan gaf aan pauskritische stemmen.
Toch moet je wel erg kwaadwillend zijn om in de benoeming een steek onder water van Leo richting zijn voorganger te zien. De signatuur van EWTN mag helder zijn, maar over de gehele linie blijft het toch gewoon een professioneel katholiek nieuwsmedium.
En professionaliteit lijkt toch het eigenlijke criterium waarop Alvarado gekozen is. Daarmee handelt Leo juist volledig in lijn met zijn voorganger Franciscus, die op diezelfde plek met Paolo Ruffini ook al een leek met ruime journalistieke ervaring had gekozen. Daarvoor werd de afdeling nog geleid door een geestelijke, Dario Viganò. Weliswaar had die een betrekking op zijn cv als hoogleraar communicatiewetenschappen, maar hij stond toch beduidend verder van het journalistieke werkveld af.
Als hoofd van de nieuwsdienst van EWTN kent Alvarado dat journalistieke werkveld wel op haar duimpje. Al werkte ze daar ook weer niet zo lang in als de ‘oude rot’ Ruffini. In 2021 begon zij bij EWTN, maar nog tot 2023 was zij werkzaam bij het Becket Fund in Washington, een non-profitorganisatie die opkomt voor de godsdienstvrijheid. Ze begon daar als communicatiemedewerker maar klom razendsnel op tot uitvoerend directeur.
Maar misschien maakt haar dat des te interessanter voor deze post: zij kent de journalistieke praktijk aan beide kanten van de interviewmicrofoon. Dat zal in dit dicasterie van pas komen. Want diezelfde dubbelheid zit in de diensten die eronder vallen: met bijvoorbeeld Vatican Media heeft het een min of meer neutrale journalistieke nieuwsdienst in huis, maar anderzijds functioneert dit dicasterie ook gewoon als pr- en communicatie-afdeling van de paus.
In die spanning zal zij moeten laveren. Wat daarbij niet zal helpen, is dat paus Franciscus eind 2024 in het kader van algehele bezuinigingen aankondigde dat het dicasterie het met minder middelen zal moeten doen. Ook die financiële discipline lijkt Leo graag te willen voortzetten.
Dus dit is in het kort haar opgave, als zij straks op 1 november begint: met minder geld de Vaticaanse communicatiedienst uitbouwen tot geloofwaardig instituut in een snel veranderend medialandschap. Vanuit de aard van haar functie zal ze als prefect ook nog eens bovengemiddeld in de spotlights staan. Dan zal haar media-ervaring – het hoofd koel houden en blijven glimlachen als de camera’s aangaan – haar kortom nog goed van pas komen.
