Op 29 augustus is het precies twintig jaar geleden dat orkaan Katrina enorme verwoestingen aanrichtte in de Amerikaanse stad New Orleans. Kerkleiders blikken terug op de nasleep en de wederopbouw: “Het enige wat ik kon doen, was mij tot de Heer wenden.”
Op het moment dat de waterkeringen van New Orleans als een kaartenhuis instortten onder het gewicht van de meedogenloze orkaan, werd de stad volledig overspoeld. Katrina trof de Amerikaanse Golfkust op 29 augustus 2005 als een orkaan van de derde categorie.
Op een bepaald moment bereikte de storm zelfs categorie vijf, maar verzwakte voordat hij land bereikte. Bij het bereiken van land had Katrina windsnelheden tussen de 190 en 225 kilometer per uur en strekte de orkaan zich uit langs 640 kilometer kust.
In de driehonderd jaar oude geschiedenis van New Orleans – getekend door brand, epidemieën en stormen – had zich nog nooit zoiets desastreus voorgedaan als Katrina. 1.400 mensen kwamen om het leven, 200.000 woningen – vier vijfde van de stad – overstroomden en honderdduizenden mensen sloegen op de vlucht of werden geëvacueerd. Velen van hen keerden nooit meer terug naar de stad.
Aartsbisschop Alfred Hughes van New Orleans, destijds 72, had zich teruggetrokken in een abdij ten noorden van de stad om de storm uit te zitten. Aanvankelijk leek het, ondanks grootschalige stroomuitval en verbroken communicatielijnen, alsof New Orleans het ergste bespaard was gebleven.
Twee dagen na de storm maakten seminaristen en vrijwilligers met kettingzagen een doorgang vrij, zodat Hughes zich 127 kilometer noordwaarts kon begeven naar Baton Rouge – waar hij van 1993 tot 2001 bisschop was geweest – om daar een noodhoofdkwartier op te zetten.
Daar kreeg hij via het nieuws op tv voor het eerst een glimp van de zich ontvouwende ramp: waterkeringen van afwateringskanalen, later als gebrekkig ontworpen bestempeld, waren bezweken, waardoor het water de kom van New Orleans binnendrong.
“Ik was verbijsterd door de omvang van de verwoesting. Er leek geen leven te zijn – geen mens, dier of plant”, blikt Hughes terug. “Het enige wat ik kon doen, was mij tot de Heer wenden.” Elke ochtend om 3 uur stond aartsbisschop Hughes op en ging naar de aanbiddingskapel van de parochie. “In de stille ochtenden van die eerste dagen werd het mij in gebed duidelijk dat ik alleen zou kunnen reageren als ik een nieuw levenspatroon ontwikkelde.”
Dit was twee jaar vóór de uitvinding van de iPhone. Door het gebrek aan zendmasten was mobiele communicatie grotendeels beperkt tot sms’en. Bellen lukte nauwelijks.
“Het gebrek aan betrouwbare informatie was een van onze grootste obstakels”, herinnert Hughes zich. Informatie werd vooral uitgewisseld in de dagelijkse vergaderingen met medewerkers van het aartsbisdom die Baton Rouge hadden weten te bereiken.
De eerste vergaderingen richtten zich vooral op de veiligheid van ouderen in kerkelijke zorginstellingen, de verblijfplaatsen van priesters en een eerste inschatting van de schade aan parochies en scholen.
New Orleans is gekrompen na Katrina, maar de Kerk is juist gegroeid
“Er was geen agenda tijdens die eerste vergaderingen”, vertelt Hughes. “We gingen gewoon de tafel rond en vroegen wie er licht kon werpen op wat dan ook. Zo kregen we langzaamaan een beeld van wat er gebeurd was.” De aartsbisschop vertrouwde op de leiding van katholieke charitatieve instellingen om een eerste inschatting te maken van de schade en de grootste noden van mensen.
Een lichtpuntje na Katrina was de veerkracht van de katholieke scholen. Priester William Maestri, voormalig hoofd van het katholieke onderwijs in de regio, voorspelde terecht dat het herstel van de stad afhankelijk was van “stroom en scholen” – dus het herstel van nutsvoorzieningen en veilige plekken waar kinderen hun onderwijs konden hervatten.
“Katholieke scholen waren de eersten die weer open gingen na Katrina, en dat is te danken aan het leiderschap van Maestri”, aldus Hughes.
De impact van Katrina was enorm, zowel op de stad als op de lokale Kerk. De bevolking van New Orleans daalde van 450.000 in 2005 naar 360.000 nu. Veel Afro-Amerikaanse inwoners die New Orleans verlieten na Katrina vonden elders meer kansen en beter betaalde banen. Bovendien zijn de verzekeringspremies voor huiseigenaren enorm gestegen, omdat verzekeraars zich willen indekken tegen toekomstige stormschade.
Aartsbisschop Hughes besloot om ruim twintig parochies te sluiten of samen te voegen na Katrina. Toch merkt de huidige aartsbisschop van New Orleans, Gregory Aymond, op dat het aantal kerkgangers de afgelopen twee jaar steeds met 5 procent is gestegen. Hij ziet ook een hernieuwde vitaliteit onder katholieken die de orkaan hebben doorstaan. In de afgelopen twee jaar kende het aartsbisdom een stijging met dubbele cijfers in het aantal nieuwe katholieken dat tijdens de Paaswake toetrad tot de Kerk.
En dan zijn er nog de Zusters van Sint-Jozef, die na Katrina besloten hun 24 hectare grote terrein waar hun door water en vuur verwoeste moederhuislocatie stond voor 1 dollar per jaar te verhuren aan de stad New Orleans voor de aanleg van een vernieuwend wateropvangproject.
De congregatie had haar terrein voor miljoenen kunnen verkopen aan projectontwikkelaars, maar de zusters geloofden in de visie van de lokale architect David Waggonner om de Mirabeau Water Garden te creëren – een innovatieve manier om regenwater op te vangen en pas na enkele dagen langzaam af te voeren via het stedelijke afvoersysteem. De eerste fase van het project zou volgend voorjaar klaar moeten zijn.
“Hun missionaire visie was: hoe kunnen wij als zusters iets teruggeven aan de stad New Orleans, die ons decennialang zo goed heeft behandeld”, vertelt Ed Sutoris, uitvoerend directeur van de congregatie. “Dit is een sleutelproject voor waterbeheer om overstromingen en mogelijk verlies van mensenlevens in New Orleans te voorkomen.”
Na miljarden dollars te hebben uitgegeven aan het versterken van de orkaanbestendigheid van New Orleans – met als pronkstuk de enorme, roterende stormvloedkering bij de monding van de Mississippi – zijn de inwoners hoopvol. Toch blijven ze de weersvoorspellingen altijd gespannen in de gaten houden. “Zouden we het nog eens kunnen overleven?” vraagt bewoonster Elmore Rigamer zich hardop af. “Ik hoop dat we niet opnieuw op de proef worden gesteld.”
 | Lees meer!Dit artikel is afkomstig uit Katholiek Nieuwsblad van deze week. |
