In een zomers Oosterhout vindt voor de vierde keer de h3h biënnale plaats. Deze kunstexpositie heeft deze keer het kloosterleven en de verbinding met de maatschappij als thema. “Door naar elkaar te luisteren, groei je in wijsheid en verdraagzaamheid.”
Curator Nanda Janssen bedacht de titel A Deeper Shade of Soul, wat niet toevallig ook een bekend nummer is van de Nederlandse band Urban Dance Squad. “Deze expositie heeft vooral als doel om verbinding te leggen tussen mensen en culturen op zielsniveau”, vertelt ze.
“In deze gepolariseerde maatschappij is er meer aandacht voor elkaar en zeker voor andersdenkenden nodig. Door naar elkaar te luisteren, groei je in wijsheid en verdraagzaamheid.” De h3h biënnale vindt plaats in de Heilige Driehoek, een gebied nabij Oosterhout waar drie kloostergemeenschappen actief zijn.
Janssen is geen christen, maar ze groeide wel op in een katholiek gezin. “Daardoor ken ik alle gebruiken wel, ik heb zelf ook mijn Communie gedaan. Voor mij is God nu de natuur en daar mogen we best zuiniger op zijn.” Janssen noemt het “een groot geschenk” dat ze deze expositie heeft mogen organiseren.
“Ik heb gekozen om terug te gaan naar de oorsprong en die is Frans, vandaar dat ook enkele Franse kunstenaars zijn uitgenodigd om bij te dragen. Het zijn niet alleen nieuwe stukken die hier staan, ongeveer de helft van het werk bestond al.”
Tijdens de expositie, die tot en met 3 augustus duurt, zijn diverse kunstwerken te zien. Een daarvan is een grote ster die van beton gemaakt is door Marlon de Azambuja. “In gesprek met kloosterlingen gaven ze hem het idee om de Stella Maris te verbeelden. De ster ligt in een open tuin, waardoor kloosterlingen er goed zicht op hebben en ook zien hoe de stand van de zon invloed heeft op de kleuren van de ster, die aan de binnenkant geschilderd zijn”, legt Janssen uit.
Wie een wandeling door het gebied rondom de drie kloosters maakt, komt diverse kunstwerken tegen. Sommige zijn iets minder vanzelfsprekend, zoals het Kippenparadijs van Aukje Dekker, waarin 35 verschillende soorten kippen leven. “Er zijn geen hanen bij, dan zou het niet zo vredig zijn”, legt Dekker zelf uit.
“Ze hebben net als de kloostergemeenschap een ritme. De kippen zijn gekocht en geleend, ze logeren hier. Maar wie weet blijven ze hier wel. Er was hier vroeger ook een kippenvermeerderingsbedrijf.” De kunstenaars kregen de opdracht om verbinding te maken met zichzelf, met elkaar en met het leven binnen en buiten het klooster.
Als je van het ene naar het andere kunstwerk loopt, klinkt er regelmatig muziek, bijvoorbeeld bij een paadje dat uitkomt bij het water. Hier hoor je het geluid van zingende bultruggen, klikkende potvissen, sputterende koraalriffen, knarsende papegaaivissen en de stemmen van de laatst overgebleven orka’s rondom Groot-Brittannië. Hieronder is muziek gecomponeerd, als een viering van de natuur. De helft van de opbrengst gaat naar het oceaanbehoud.
Niet alle werken zijn van levende kunstenaars, legt Janssen uit. “Ceija Stojka, die een van de mini-exposities binnen het geheel heeft, is overleden in 2013. Zij behoorde tot de Roma, wat toepasselijk is voor deze plek: waar nu de Sint-Paulusabdij staat, was voorheen een pleisterplaats voor woonwagenbewoners.
Stojka overleefde drie concentratiekampen; in haar werk zie je de grote tegenstelling tussen het vrolijke, kleurige zigeunerleven en de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog.” Bij de schilderijen van Stojka hoor je af en toe twee door haar gezongen liedjes.
Tijdens een wandeling naar het norbertinessenklooster Sint-Catharinadal hoor je drie muziekstukken van de Ethiopische zuster Emahoy Tsege Mariam Gebru. Zij stierf in 2023, na een turbulent leven waarin ze een bestaan binnen de elite van de bevolking verruilde voor het kloosterleven.
Kunstenaar Servaas Roelandse liet 3500 basisschoolkinderen de vrijheid om te creëren wat zij wilden. In een leeg schoolgebouw waren twee ateliers waar ze aan de slag konden gaan. Al hun werk is in vierkante steentjes verwerkt die samen een lang pad volgen: het Art Path Collective. Ook dit is op de route van A Deeper Shade of Soul te vinden. Jansen vertelt hierover: “De grootste uitdaging is om alles op zijn plek te houden, omdat de mollen af en toe alles omwoelen en er een potje van maken.”
Kunstenares Bronwen Jones volgt haar levensfilosofie, waarbij ze kleding herstelt met alle mogelijke materialen. Een tafelkleed is met behulp van gedroogde bloemen in ere hersteld, wat een bijna feestelijk resultaat oplevert. Bezoekers kunnen, net als sommige zusters doen, kleding ter plekke herstellen, wat een therapeutische beleving kan zijn.
In de kerk van klooster Sint-Catharinadal, waar de eucharistievieringen gewoon doorgaan, kalligrafeert Vincent de Boer de namen van alle overleden zusters uit de kloosters. Om de namen leesbaar te laten zijn, is het noodzakelijk dat de namen ondersteboven worden gekalligrafeerd. Het papier waarop hij dat doet, rolt in een enorme, modulaire sculptuur die Jonas Wijtenberg maakte.
Voor De Boer is dit een monnikenwerk waar hij zich volledig aan overgeeft, met besparing van inkt, papier en pen. Daarmee past hij perfect binnen A Deeper Shade of Soul, waar de werken van twintig kunstenaars te ervaren zijn.
De h3h biënnale is tot en met 3 augustus te bezoeken. Kijk op h3hbiennale.nl voor kaarten en meer informatie.
In een wereld waarin alles voortdurend verandert en onder druk staat, is katholieke kwaliteitsjournalistiek een uniek en kostbaar goed. Op KN.nl heeft u altijd toegang tot het laatste nieuws uit kerk en samenleving, en vindt u uitgebreide reportages en verhelderende analyses van onze gespecialiseerde redacteuren.
Voor maar € 1,40 per week leest u altijd als eerste al het moois dat KN.nl te bieden heeft, heeft u online onbeperkt toegang tot al onze artikelen én steunt u het voortbestaan van de laatste katholieke krant van Nederland.
Dus geef om katholieke kwaliteitsjournalistiek en word lid van KN Online.
