Correspondent in Rome
Italië betreurt jaarlijks tientallen slachtoffers van femicide. Afgelopen juli is daarom nieuwe wetgeving in werking getreden waarvan hopelijk een preventieve werking uitgaat. In Rome runnen twee zusters ursulinen niet geheel zonder gevaar een safehouse, Casa Magnificat.
De zusters Rita Giaretti (69) en Assunta Pavanello (86) runnen samen Casa Magnificat, dat nabij de Via Tuscolana ligt. Giaretti opende al eerder Casa Rut, een vrouwenopvang in Caserta, ten noorden van Napels. Casa Magnificat in Rome kwam er doordat ze de pastoor ervan wist te overtuigen een donatie voor nieuwe mozaïeken voor de parochiekerk anders te besteden.
Wanneer de verslaggever Casa Magnificat bezoekt, komt Giaretti net terug van een inschrijving van een meisje bij een buurtschool. “Dat geeft mij altijd zo veel vreugde.”
Net als de stichter van haar orde, Angela Merici, is Giaretti fel pleitbezorgster van onderwijs voor jonge vrouwen. “Als ze er eenmaal aan toe zijn, is het fantastisch om te zien dat ze nog verder opbloeien door het volgen van een studie. Hoofd omhoog, moed bijeen rapen en doorgaan met het leven.”
“Anders dan in een centrum verwelkomen wij vrouwen in Casa Magnificat als in een familie. Het voelt soms een beetje alsof het mijn dochters zijn. En iedereen wil het beste voor zijn kinderen”, zegt Giaretti.
Ze ziet het als een voordeel om de vrouwen te midden van de hectiek van een woonwijk op te vangen in plaats van ze te isoleren. “Er zijn soms gevaarlijke situaties, maar ooit moet een vrouw toch weer naar buiten.” Binding en socialisatie met de buurt helpen daarbij. De vrouwen krijgen volgens Giaretti op deze manier het benodigde zelfvertrouwen.
Volgens haar is dat essentieel voor de weerbaarheid en om herhaling te voorkomen. “Deze vrouwen moeten opkomen voor hun rechten en hun waardigheid. God heeft niet alleen de man een stem gegeven, maar ook de vrouw. Ik moedig vrouwen aan te getuigen van wat ze is overkomen, om zo weer andere vrouwen te helpen die in dezelfde situatie verkeren.”
“Ik heb soms het idee dat vrouwen zichzelf te vaak wegcijferen, te plooibaar opstellen en onnodig schuldgevoelens op zich nemen als er iets aan de hand is. We hebben een belangrijke vinger in de pap, want zonder de vrouw is er geen leven. Hier moeten we samen voor staan.”
“Ook de Kerk moet ons hierin steunen”, vindt ze, “zoals paus Franciscus deed. Sommige priesters hebben geen idee wat er achter de voordeur van mensen afspeelt. Ze zouden meer beschikbaar moeten zijn voor de mensen en dat kan al door naar ze te luisteren. Als religieuze heb ik heel veel van deze vrouwen geleerd en heb ik juist in hun midden mijn eigen spirituele groei verder doorgemaakt.”
Er zijn vier opvangplaatsen in Casa Magnificat beschikbaar. Niet alleen immigranten vinden via sociaal werkers en de politie de weg naar het safehouse, maar ook Italiaanse vrouwen die slachtoffer zijn geworden van huiselijk geweld.
De duur van de opvang is niet te voorspellen. “Het ligt eraan uit welke situatie iemand komt. Hoe snel iemand daarvan is genezen. Momenteel verblijft Claudia bij ons, een Roma-meisje; zij wist te ontsnappen aan een gedwongen huwelijk. Nu is ze bijna klaar met haar studie. De omstandigheden waarin deze vrouwen verkeerden zijn mensonterend en uiterst verdrietig.”
Giaretti benadrukt dat de samenwerking met de autoriteiten goed is, maar is tegelijk van mening dat de Italiaanse samenleving vrouwen met een immigratieachtergrond meer moet stimuleren tot het volgen van onderwijs.
Ik heb soms het idee dat vrouwen zichzelf te vaak wegcijferen en te plooibaar opstellen.
“Jonge vrouwen hebben niet de behoefte aan nog meer ambtenaren, instituties, centra of regels. Ze moeten verder vooruit in het leven. Het leven wil dat we concreet zijn en niet alleen maar praten. We moeten samen met andere vrouwen netwerken creëren om elkaar te helpen en elkaar bij te staan. Dit betekent soms een bijdrage in de kosten van een studie.”
“Waarom moet een immigrant met kwaliteiten altijd maar babysitter, schoonmaakster of badante [ouderenoppas, red.] worden?” vraagt ze zich af. “Er is meer, ook voor deze vrouwen. Wij willen toch ook scholing voor onze kinderen? Waarom zouden we hen daar dan van uitsluiten?”
Bovendien lopen vrouwen met een migratieachtergrond bij zulk soort werk vaak het risico om (opnieuw) uitgebuit te worden. “Juist voor deze vrouwen, die uit een kwetsbare positie zijn gekomen, is het belangrijk dat ze ook dromen, net als wij, en kunnen studeren om verder te komen in het leven.”
Zuster Giaretti vindt dat de Italianen daarvoor open moeten staan en er actief aan mee moeten werken – met woorden én daden. Zo heeft ze bijvoorbeeld een vrouwennetwerk in Napels weten te mobiliseren om de studie te bekostigen van Blessing Okoedion, een Nigeriaans slachtoffer van mensenhandel. Okoedion heeft zich daardoor in enkele jaren kunnen ontwikkelen tot een van de bekendste activisten tegen mensenhandel in Italië.
Giaretti’s blik gaat richting de op de muur geschilderde boom bij de uitgang van Casa Magnificat. “Miriam, Elisa, Maria….” In de blaadjes zijn de namen geschreven van de vrouwen die in het huis verbleven.
“Deze boom symboliseert onze familie. En wat betekent familie? Een relationeel verband waarbij de deur altijd zal openstaan.”
