Een (niet-gelovige) documentairemaker vertelde me ooit dat hij de katholieke Kerk puur professioneel bekeken een waar walhalla of wandelend buffet vond. De mysterieuze rituelen, de gebouwen en heiligenbeelden, de wierook, kaarsen en gewaden, het gevoel voor drama en decorum; voor een cameraploeg is het natuurlijk prijsschieten.
Het hoeft dan ook geen verbazing te wekken dat de VPRO momenteel opnieuw een oude katholieke koe uit de sloot trekt en opdirkt om als pasgeboren kalfje voor de camera te laten dartelen. De omroep pakt groots uit met een nieuwe documentaireserie over de Zusters van de Goede Herder. Die hadden ooit internaten voor wat toen ‘gevallen meisjes’ werden genoemd, waar het bepaald geen pretje was.
Een aantal getraumatiseerde vrouwen die daar ooit in naaiateliers te werk werden gesteld, spanden een tijdje terug een rechtszaak aan. In de promotie rondom de documentaire wordt er verder niet veel over gezegd, want het is natuurlijk een beetje een anticlimax, maar hun claim werd vorig jaar maart al door de rechter afgewezen, want verjaard.
Maar in de wetten van de emo-tv telt niet wat een rechter vindt, daar hebben de slachtoffers hoe dan ook gelijk en moeten de zusters koste wat kost aan de schandpaal.
Je ziet dat de makers zich flink tegoed hebben gedaan aan dat wandelende buffet: met trage beelden langs lange kloostergangen, een omgevallen stoel in een kille kloostercel, iemand die een graf staat te graven, en dat alles voorzien van een geluidsband die zo uit een horrorfilm lijkt te komen. Willekeurige citaten uit oude kloosterhandboeken worden zonder enige toelichting getoond – lekker makkelijk, zo kun je een telefoonboek nog griezelig maken.
Daartussen worden beelden getoond van het handjevol zusters dat nu nog in leven is. Doodgewone oudere vrouwen, die een puzzeltje maken of een formulier van de bank invullen. Maar in de context van de documentaire worden ze schaamteloos gecriminaliseerd, gereduceerd tot feeksen die op hun oude dag doen alsof ze van niets weten.
Het beetje historische context dat je in zo’n documentaire toch mag verwachten, wordt op slinkse wijze ook een stok om de Kerk mee te slaan: want de huidige directeur van de Goede Herder die (overigens volkomen terecht) opmerkt dat je dit wel in de tijd van toen moet zien, wordt daarmee toch eigenlijk vooral neergezet als een naïeveling die nu nog altijd probeert het blazoen van de zusters op te poetsen.
Ongetwijfeld zien de makers van deze emo-docu zichzelf als zeer begaan met de slachtoffers en als dappere bestrijders van onrecht. Maar het is je reinste voyeurisme over de ruggen van vrouwen die toch al zo beschadigd zijn (en lang niet alleen door die internaten).
Dus als je echt zo maatschappelijk geëngageerd bent: ga dan misstanden in de huidige jeugdzorg aankaarten, in plaats van in internaten die allang niet meer bestaan, met karikaturale horrornonnen als tekenfilmslechteriken.
En als je toch graag een documentaire wil maken over de Kerk, wees vooral welkom, maar toon dan ook eens die vele goede dingen die door zusters en broeders en andere doodgewone gelovigen wereldwijd gedaan worden. Tegen dezelfde schitterende decors zijn ook heel andere verhalen te vertellen.
 | Lees meer!Dit commentaar is afkomstig uit Katholiek Nieuwsblad van deze week. |
