Honderd jaar geleden werd de Vaticaanse uitgeverij Libreria Editrice Vaticana opgericht. Bij gelegenheid daarvan paus Leo XIV sprak eind juni een groep auteurs toe over het belang van hun werk.
Schrijven – op de manier waarop u dat doet – is een daad van waarheid, van onthulling. Schrijven laat zien wie wij zijn, waarin wij geloven en waarop wij hopen, naar welke wereld wij streven en van welke toekomst wij dromen.
In dit verlangen naar de waarheid ervaren wij dat de waarheid bescheiden is: zij openbaart zich aan ons in de innerlijke dialoog met God en in de open en respectvolle dialoog met onze naaste. “De waarheid is geen gebied dat verdedigd moet worden, maar een goed dat gedeeld moet worden” (Magnifica humanitas).
Wij zijn nooit de eigenaars van de waarheid; veeleer is het de waarheid die ons ‘verovert’. Daarom wens ik u toe dat u anderen weet aan te trekken tot de waarheid, juist omdat u er zelf door wordt aangetrokken.
Schrijven is bovendien een daad van menselijkheid. “Ik ben een mens, en niets wat menselijk is, is mij vreemd”, betoogde de Latijnse auteur Terentius. In de literatuur ontvouwt zich het volledige scala van menselijke ervaringen.
Daarom heeft paus Franciscus ook gewezen op de vormende waarde ervan: “Wanneer wij een literaire tekst lezen, worden wij in staat gesteld ‘door de ogen van anderen te kijken’. Zo verwerven wij een bredere blik die onze menselijkheid verruimt.
Daardoor wordt in ons het empathische vermogen van de verbeelding geactiveerd, een essentieel middel om ons te kunnen verplaatsen in het perspectief, de situatie en de gevoelens van anderen. Zonder die verbeeldingskracht zijn solidariteit, verbondenheid, mededogen en barmhartigheid niet mogelijk.”
‘Wie leest, leeft in zekere zin vele levens naast het eigen leven. Dat helpt ons om verschillende zienswijzen te ontdekken’
Wanneer u verhalen schrijft en uw personages vormgeeft, verplaatst u zich in hen. U begrijpt hun perspectieven, hun emoties, hun gevoelens en hun houding. Daarin schuilt de grote oefenschool van menselijkheid die u uw lezers biedt.
Want wie leest, leeft in zekere zin vele levens naast het eigen leven. Dat helpt ons om verschillende zienswijzen te ontdekken, onze eigen opvattingen niet te verabsoluteren en, als in een mozaïek, het profiel samen te stellen van die waarheid die ons altijd overstijgt.
Wanneer wij doordringen tot de kern van onze menselijkheid, zijn wij niet ver van God verwijderd. Juist daar, te midden van zeer menselijke verhalen, openbaart God zich. De God van de Bijbel maakt zich kenbaar in de bevrijding uit de slavernij, in de onverwachte geboorte van een kind, in barmhartige en trouwe liefde. Hij spreekt door gebeurtenissen en ontmoetingen, door gezichten en verhalen.
Daarom herhaal ik aan u, schrijvers en schrijfsters, wat de heilige paus Paulus VI ooit tot alle kunstenaars zei: Wij hebben u nodig – uw verbeeldingskracht, uw vertelkunst, uw levendige denken.
Wij hebben die nodig om ruimtes van vrijheid en echtheid te scheppen, waarin de goddelijke genade een belofte van troost en vrede kan laten weerklinken. Ik dank u voor iedere keer dat u zaden van verzoening, ontmoeting en vriendschap hebt gezaaid. (Vertaling: Susanne Kurstjens)
