Tijdens de algemene audiëntie van 4 februari legde paus Leo XIV uit waarom God ervoor koos om de Bijbel door verschillende auteurs te laten opstellen.
Het conciliedocument Dei Verbum, waarover wij in deze weken nadenken, wijst de Heilige Schrift aan als een bevoorrechte plaats van ontmoeting, waarin God blijft spreken tot mannen en vrouwen van alle tijden.
De bijbelse teksten zijn echter niet geschreven in een hemelse of bovenmenselijke taal. Zoals ook de dagelijkse werkelijkheid ons leert, verstaan twee mensen die verschillende talen spreken elkaar niet: zij kunnen geen dialoog aangaan en geen relatie tot stand brengen.
Daarom kiest God ervoor te spreken door middel van menselijke talen en hebben verschillende auteurs, geïnspireerd door de Heilige Geest, de teksten van de Heilige Schrift opgesteld.
In de loop van de kerkgeschiedenis is de relatie bestudeerd tussen de goddelijke Auteur en de menselijke auteurs van de heilige teksten. Gedurende verschillende eeuwen hebben veel theologen zich vooral bekommerd om het verdedigen van de goddelijke inspiratie van de Heilige Schrift, waarbij zij de menselijke auteurs bijna beschouwden als louter passieve instrumenten van de Heilige Geest.
‘Als het Woord van God het contact met de werkelijkheid verliest, wordt het ineffectief’
In recentere tijden is de bijdrage van de hagiografen bij het opstellen van de heilige teksten opnieuw gewaardeerd, zodanig dat Dei Verbum over God spreekt als de auteur van de Heilige Schrift, maar de hagiografen ook “echte auteurs” van de heilige boeken noemt.
Daaruit volgt dat een juiste interpretatie van de heilige teksten niet los kan worden gezien van de historische context waarin zij zijn ontstaan en van de gebruikte literaire vormen; integendeel, het afzien van de studie van de menselijke woorden waarvan God zich heeft bediend, dreigt te leiden tot fundamentalistische of spiritualistische lezingen van de Schrift, die haar betekenis geweld aandoen.
Dit principe geldt ook voor de verkondiging van het Woord van God: als zij het contact met de werkelijkheid, met de hoop en het lijden van de mensen verliest, als zij een onbegrijpelijke, weinig communicatieve of anachronistische taal gebruikt, wordt zij ineffectief.
In elke tijd wordt de Kerk geroepen het Woord van God opnieuw voor te houden in een taal die zich kan incarneren in de geschiedenis en de harten kan bereiken.
Evenzeer reductionistisch is echter een lezing van de Schrift die haar goddelijke oorsprong veronachtzaamt en haar uiteindelijk begrijpt als louter een menselijke leer, als iets dat enkel vanuit technisch oogpunt bestudeerd moet worden of als een tekst die alleen tot het verleden behoort.
Integendeel, vooral wanneer zij wordt verkondigd in de context van de liturgie, wil de Schrift tot de gelovigen van vandaag spreken. Dit wordt slechts mogelijk wanneer de gelovige de heilige teksten leest en interpreteert onder de leiding van dezelfde Geest die ze heeft geïnspireerd.
Geliefde broeders en zusters, laten wij de Heer danken omdat Hij in zijn goedheid het essentiële voedsel van zijn Woord niet aan ons leven onthoudt, en laten wij bidden dat onze woorden de liefde van God die daarin wordt verkondigd, niet verduisteren. (Vertaling: Susanne Kurstjens)
