Tijdens de algemene audiëntie van 18 februari legde paus Leo XIV uit hoe de Kerk een werkzaam teken is van eenheid en verzoening.
Om de Kerk te beschrijven heeft het Tweede Vaticaanse Concilie allereerst willen uitleggen waar de Kerk haar oorsprong aan ontleent. Daarvoor heeft het Concilie in de constitutie Lumen gentium uit de brieven van de apostel Paulus de term “mysterie” overgenomen.
Met de keuze voor dit woord wilde men niet zeggen dat de Kerk iets duisters of onbegrijpelijks is. Integendeel: wanneer Paulus dit woord gebruikt, duidt hij daarmee een werkelijkheid aan die vroeger verborgen was en nu is geopenbaard.
Het gaat om Gods heilsplan met maar één doel: alle schepselen verenigen dankzij de verzoenende werking van Jezus Christus, die tot stand is gekomen in zijn kruisdood. Dit wordt allereerst ervaren in de liturgische vieringen: daar worden verschillen gerelativeerd; wat telt is samenzijn, aangetrokken door de liefde van Christus, die de scheidingsmuur tussen personen en sociale groepen heeft neergehaald (vgl. Ef. 2,14).
Voor Paulus is het mysterie de openbaring van wat God voor de hele mensheid heeft willen verwezenlijken, en het wordt zichtbaar in ervaringen die zich geleidelijk uitbreiden tot alle mensen en zelfs tot het hele universum.
‘De Kerk is een werkzaam teken van eenheid en verzoening tussen de volken’
De toestand van de mensheid is er een van versnippering die mensen zelf niet kunnen herstellen, hoewel het verlangen naar eenheid in hun hart leeft. In deze situatie treedt de werking van Jezus Christus binnen, die door de heilige Geest de krachten van verdeeldheid overwint.
Samenkomen om te vieren wordt beleefd als een aantrekking door het kruis van Christus, de hoogste openbaring van Gods liefde; het is zich door God samen geroepen weten.
Deze samenroeping, juist omdat zij door God wordt voltrokken, kan zich echter niet beperken tot een groep mensen, maar is bestemd om de ervaring van alle mensen te worden. Daarom stelt het Concilie aan het begin van Lumen gentium: “De Kerk in Christus is als het ware het sacrament of het teken en instrument van de innerlijke vereniging met God en van de eenheid van heel het mensdom.”
Met het gebruik van de term ‘sacrament’ en de daaropvolgende uitleg wil men aangeven dat de Kerk in de geschiedenis van de mensheid de uitdrukking is van wat God wil verwezenlijken; wie naar de Kerk kijkt, kan in zekere mate Gods heilsplan, het mysterie, herkennen: in die zin is de Kerk teken. Door de Kerk bereikt God het doel mensen met zich te verenigen en hen onderling samen te brengen.
Dit maakt ons dankbaar dat wij tot de Kerk behoren, het lichaam van de verrezen Christus en het ene volk van God dat als pelgrim door de geschiedenis trekt en leeft als een heiligende aanwezigheid te midden van een nog steeds verdeelde mensheid, als werkzaam teken van eenheid en verzoening tussen de volken. (Vertaling: Susanne Kurstjens)
