Tijdens de algemene audiëntie van 9 september legde paus Leo XIV dat de waardigheid van een mens niets te maken heeft met zijn bezit, zijn rol of de keuzes die hij maakt.
In het conciliedocument Gaudium et spes is het eerste hoofdstuk gewijd aan de waardigheid van de menselijke persoon. De Kerk herinnert eraan dat de menselijke waardigheid voortkomt uit het wezen zelf van de persoon. Ik heb dit ook in de recente encycliek Magnifica humanitas willen benadrukken.
“Iedere persoon is door God gedacht en gewild om binnen te treden in een geschiedenis van gemeenschap met Hem, met anderen en met de schepping. Zijn waardigheid hangt niet af van de vermogens die hij bezit, van zijn rijkdom of de rol die hij vervult, van de juiste of verkeerde keuzes die hij maakt, maar is een gave die aan hem voorafgaat en hem overstijgt, door God gegeven als uitdrukking van zijn liefde die nooit ophoudt.”
De oneindige waardigheid van de mens is dus geworteld in zijn identiteit als schepsel dat “naar Gods beeld” is gemaakt en in staat is “zijn Schepper te kennen en lief te hebben”. Het gaat dus om een kinderlijke relatie met God de Vader en een broederlijke relatie met Christus en met alle mensen.
Dit sluit een gesloten, op zichzelf gerichte houding uit. Mens zijn betekent jezelf ervaren als een gave die gedeeld moet worden. Deze waardigheid is aan de verantwoordelijkheid van ieder mens toevertrouwd. Tegelijkertijd vraagt zij ook om solidariteit en wederzijdse zorg.
‘Alleen in Hem vindt het mysterie van de mens zijn ware licht’
Door de keuzes die in de loop van de geschiedenis tegen zijn waardigheid zijn gemaakt, is de mens ook vandaag nog “in zichzelf verdeeld” en vertoont “heel het menselijk leven, zowel individueel als collectief, het beeld van een strijd, een dramatische strijd tussen goed en kwaad, tussen licht en duisternis”. We kunnen echter met hoop kijken naar deze kwetsbare situatie, omdat “de Heer zelf gekomen is om de mens te bevrijden”.
De Heilige Geest, die in Christus leven geeft, maakt ons vrij en verzekert ons voortdurend van onze waardigheid als kinderen van God. Hij bevrijdt ons van angst en leidt ons naar het uiteindelijke doel: het volle leven na de dood dat Christus ons heeft beloofd.
Alleen in Hem vindt het mysterie van de mens zijn ware licht; van Hem ontvangen wij licht over het raadsel van lijden en dood, en met Hem gaan wij de verrijzenis tegemoet.
Dierbare broeders en zusters, geschapen naar het beeld van God, door Christus en met het oog op Hem, hebben wij een unieke en onuitwisbare waardigheid ontvangen. Laten wij ons ervoor inzetten deze waardigheid altijd te bevorderen en te verdedigen, met het licht en de kracht van het Evangelie. (Vertaling: Susanne Kurstjens)
